CORNELL BONES RSS MY LIBRARY
BOUGHT WITH THE INCOME OF THE SAGE ENDOWMENT FUND GIVEN IN I89I BY HENRY WILLIAMS SAGE
mn
= he Berk hal
ES ES
RAR Ee Ce Pa UT ee NK 4 LE Fi EP en fi RE te Vs F. x Pate nr we v 20 PEL CRE r de ee * «ri . > en: En je mn L Le
Re 1 me ne Tir ? hk Dn Jen TA dek mn LA L CE L a @ al n Te 5 n DS 5 fs Wap b ‘er
MAD CARE L L en a 4
Ad n ERE ke RL ech Bes Sr È
Rr
3 ho) Si 8 L
hd ae ae RS vw
Faits zi De ie ie En
DE UITLANDSCHE, KAPELLEN
WAERELD-DEEL EN ASIA, AFRICA x AMERICA,
BY EEN VERZAMELD EN BESCHREEVEN DOOR DEN HEER
ECR A MER,
DIRECTEUR VAN HET ZEEUWSCH GENOOTSCHAP TE VLISSINGEN, LID VAN HET GENOOTSCHAP
CONCORDIA ET LIBERTATE
TE AMSTELDAM. ONDER DESZELFS OPZIGT ALLEN NAAR HET LEVEN GETEKEND, IN HET KOPER
GEBRAGT EN MET NATUURLYKE KOLEUREN AFGETEKEND. OPDE EEEN EER MENGEN DAA ACT 2000000000 000000000000 000000000000 00000000OTONOOOX
PAPELLONS IÆXOTIQUIES
DES TROIS PARTIES DU MONDE
L'ASIE, L'AFRIQUE er L'AMERIQUE.
RASSEMBLES ET DECRITS
PAR
MIE PIERRE CRAMER,
DIRECTEUR DE LA SOCIÉTÉ ZELANDOISE DES SCIENCES A VLISSINGUE ET MEMBRE DE LA SOCIETE CONCORDIA ET LIBERTATE
A AMSTELDAM.
DESSINES SUR LES ORIGINAUX, GRAVES ET ENLUMINES SOUS SA» DIRECTION.
TOME PREMIER. DESCRIPTION DES PLANCHES Lu CUT,
ANAINSREL D AMCHEZ SN Jo BAALDE: NC ENP AGENCE z BARPHELEMY WELDS NED LC EUX X IX € hj
ALPHABETISCHE NAAMLYST,
DER HEEREN
LISTE ALPHABETIQUE,
DES MESSIEURS
Welke het Werk, van den Heere PIE- Owi ont bien voulu honorer cet Ouvrage
TER CRAMER met hunne Inteke- ning hebben gelieven te vereeren.
de leur foufcription.
XSSSISISSSSISSSISSSSSSSSISSSHSISSSESISSI KESK
Alberti, CE. F.) Predikant in de Lutherfche Gemeen- te te Amfterdam, Lid van de Koninglyke Patrioti- fche Societeit te Stockholm; en Lid van de Maat- fchappy pro fide & Chriftianismo.
Amerongen, (Baron Taets van) Heere van Schalkwyk, befchreeven in de Ridderfchap van Utrecht.
Amftel, (Cornelis Ploos van) TJ. Cz. Directeur der Teeken Academie te Amfterdam, Lid van verfcheide geleerde Genootfchappen, enz.
Aimnftel, (Facob Ploos van) Medicine Doctor te Amfter- dam.
Angelbeek, (Mr. C. v.) te Utrecht,
Angelbeek, (Johan Gerhard van) Opper-Koopman en Opperhoofd te Tutucoryn.
Asfchenberg, (Harmanus) te Amfterdam.
Aubert, Sculpteur du Roy a Paris,
Baalde, (Abraham) Caffier te Amfterdam,
Baalde, (Fan Daniel) Koopman te Amfterdam.
Baalde, (S.F.) Boekhandelaar te Amfterdam, 17 Exem-
laren.
PT (Æ.) Boekverkoper ins Hage,
Balfour, Libraire à Edinburg.
Barchman Wuitiers (F. HW.) te Utrecht.
Barnevelt, Mevrouw Anna van) Weduwe Wylen den Heere Abraham Delcourt, in leven Schepen der Stad Amfterdam,
Barrois, (dine) Libraire à Paris 6 Exempl.
Bafan & Poangnant, Marchands en Eftampes à Paris 12 Exempl,
Baflault, C ) Receveur General des Domaines de la Ville de Paris.
Beaufort, (F. F. de) Droffaerd der Baronnie van Ys- felftein , &zc.
Beaumont, (Mr. Jan Jacob van) Regent van *t Ou- dezyds-Huys-Zittenhuys te Amfterdam.
Belcamp, (Abr. v.) Scheepen der Stad Gorinchem.
Berchuys, (Tj. van) Raadsheer in Groningen, en Meefter-Knaap van de Provinciale Jagtgerichte, te Groningen.
Bergen, (wan den) Libraire à Bruffel.
Bergh, (Cornelis van den) PSz, Koopman te Amfter- dam
Betouw, (Herms. in de) Regent van ’t O. 7. Huis Zit- tenhuys en Capitein der Burgery te Amfterdam.
Beux, Lagier & Comp. (les Freres du) Libraires à Lisbonne. 3 Exempl.
Beygang, (Job. Gott/.) Boekhandelaar te Amfterdam, 2 Exemplaaren.
Bibliotheek (voor de) van Zyn Doorl. Hoogheid den
Heere Prince van Orange en Naffau, êzc. &e. cc.
Bignon, pour la Bibliotheque de Sa Majefté très Chré- tienne.
Bluflé en Zoon, ( A.) Boekverkopers te Dordrecht,
Blyenberg , (Gerbard van) Koopman te Amfterdam.
Boddaert, (P.) Med, Do&t. en Ondraad der Stad Vlis- fingen, Lid van de Keizerl, Acad. van de Holland- fche en Zeeuwfche Maatfchappyen.
Bohn, (C. E.) Libraire à Hambourg, 3 Exempl.
Bobn, (C. H.) Boekhandelaar te Haarlem.
Bop ‚ (Andries) Anat. & Chir. Profeflor te Amfter-
am.
Böll Noppen, (Pieter)
Boothamer, (G.) te Middelburg.
Bofch, (Fan de) Feronimusz. te Amfterdam.
Bofch, (F.) Boekverk. te Haerlem, 3 Exempl.
Bosqueront (Midij du) Negotiant à Rouen.
Bothal, (A.) Boekverkoper te Rotterdam.
Bolten, (F. F.) Med. Doétor in Hamburg.
Boubers, (F. L.) Libraire à Bruxelles.
Boudet, Libraire à Paris, 2 Exempl.
Brandes (de) Confeiller Aulique & Secretaire du Con: feil privé,
Breitenfeld & Gregory (de Heeren) voor den Heer
_ Job. Hendrik Edler te Lubeck.
Bruyzet & Fils, (F. M.) Libraires à Lyon.
Bure (de) fils ainé Libraire à Paris, 2 Exempl.
Buren (Mr. A, H, PV) Secretaris van de Weeskamer der Stad Delft.
Burg (Mr. Franco P, D.) Raad en Schepen der Stad Delft. à :
Burlett (Everard de) Junior te Amfterdam.
Burmannus (N. L.) Profeffor Botan. & Medic. Do&tor te Amfterdam.
Bufcher , (Fofepb) Boekdrukker en Verkoper te Brug- ge, 5 Exempl.
Camus de Lieuare (le) Reçeveur General des impo- fitions du Bugey.
Capellen ( Geerlach Theod. Baron v. d.) Heere van Schonauwen, Befchreven in de Ridderfchap van U- trecht,
Capellen, (Robert Jaspar Baron v.d.) Heere van de Lathmer en Marfch, Befchreven in de Ridderfchap des Graaffchaps Zutphen &c.
Caris y Bertrand, (Paul) Libraire à Cadix, 3 Exem- plaires.
Cau, (Mr. Iman) Oud Burgemeefter der Stad Zie- rickzee, en wegens de Provintie Zeeland, Gedepu- ee ter Vergadering van H, H. M.
ANT PU A MBLE MISISSSCHIRE NPA A EU VASET
Chabocean, Libraire à la Rochelle. Chappius, (les Freres) Libraires à Bourdeaux. Chatelain, (Mevrouwe Fohanna PFacoba) Geb. Smith te Amfterdam. Choifeul, (Mr. le Duc de) à Paris. Clattenburg, (Dirk) Koopman te Amfterdam. Clignett, (7. A.) Jur. Utr. St. te Leiden. ollaer , Libraire à Bruxelles, 2 Exempl. Colomes, (Zmbert) Negociant à Lyon, 2 Exempl. Cramer, (1. 17.) Koopman te Amfterdam, Cramer, (F. L.) Koopman te Amfterdam. Croiflet, (France de) Payeur de Rentes à Paris. Cropp, (£. L. C.) Med. Doctor in Hamburg. Cruys ( ) te Amfterdam. Cruyfelbergen , (Leon. v.) Med. Do@tor te Vlisfingen. Daalen, (N. van) Boekverkoper in ’s Hage, Damme, (Pieter van) Directeur van het Genoodfchap te Vliflingen, te Amfterdam. Degenfeld Schönburg, Grave van) Envoyé Extraord. & Plenipotent. van H. H. M. te W. Defour, (EF. F.) Libraire à Liege 2 Exempl.
Doeveren, (Gualtb. van) Med. Doétor & Profeffor
Ordinarius te Leyden.
Drunen, (Foban ÿacoh van) Lid van het Zeeuwfch Genoodfchap der Wetenfchappen te Vliflingen enz. Profeffor en Predikant te ’s Bofch.
Drury (D.) a London.
Dull, (Anthony) Agent van zyn Maj. de Koning van Deenemarken, te Amfterdam.
Dupan, (L,) Capitain Lieutenant au Garde Suifes, a la Haye.
Dufart, (H.) Heere van Noordgouwe, Secretaris &c.. te Ooltgensplaat. ,
Duuren, (D. v.) Burgemeefter der Stad Deventer en Ordinaris Gedeputeerde der Staten van Overyfel.
Dyk, (Hendrik van) te Amfterdam.
Edler, (FJ. A.) in Lubeck.
Elmsley, CP.) Libraire à Londres 3 Exempl.
Engelberts, (E. M.) Predikant te Hoorn.
Eys, (F. IN, van) Ifzn. Oud Schepen der Stad Am- fterdam.
Fagel, ( Hage.
Foch, (Abrabain) te Amfterdam.
Fontaine, (la) Libraire à Namur.
ÆForflen, (F.. B.) J. U. D. in Groningen.
Fuesli, (Î. C) in Zurich der dazigen naturforfchers gefelfchaft, und der Berliner naturforfcher der freun- de mitlird.
Pour & Roux, (Ÿ. E. du) Libraires à Maftricht, 2 Exempl..
Gaey, (Mr. A. de) te Rotterdam.
Me cr po no te Leiden en Lyfmedicus van Zyne Doorl, Fooghei à eer ins E Ee in den Heere Prins Erfftad-
Gebauer „(Ì Y.) Libraires à Halle in Sax
Gebhard, 0 à FN EL
Geer , (Charles Baron de) Baron de Leufta, Mare- chal de la Cour du Roy; Commandeur & grand Croix de l’ordre Royal de Vafa & Chevalier de celui de
) Griffier van Haar Hoog Mog, in ’s
l'Etoile du Nord a Stockholm. Ì
Geertfema, (F- H.) J. U. D. in Groningen.
Geoffroy, Docteur en Medicine à Paris,
Gerning, (Hoban Chriflian) te Frankfort,
Gevaerts, (F.) Burgemeefter te Dordrecht.
Gigot d'Orcy, Receveur General pour la Champagne pour 6 Exempl.
Gildemeefler, (D.) Conful General van H. H.Mog.te Liffabon.
Gildemeefler, (Mr. JY. D.) te Liffabon.
Girold, (B.) Libraire à Geneve, 9 Exempl.
Goldhagen, C ) Profeflor à Halle.
Goll, (F.) van Frankenfteyn.
Cottorp, (zyne Vorflel. Doorl. Prins Peter Frederik Lodewyk Hertog van Holftein) Coadjutor van Lu- beck.
Grangé, (F.) Boekverkoper te Antwerpen.
Craflet & Comp. Libraires à Laufanne.
Grecourt, (de) Procureur General du Parlement de Rouën.
Haakman, (F.) Koopman te Amfterdam.
Habn, (F. D.) Med. & Philof. Do&. en Profr. Che- mie & Pathol. te Leiden.
Harmfen en Comp. Negociants à Bourdeaux.
de (Georg Albrecht) Raad Affeflor in Regens-
urg.
Harrevelt , E. van). Boekverkoper te Amfterdam, 3 Exempl.
Haude & Spener, Libraires x Berlin, 3 Exempl.
Haudry, C ) Fermier General du Roy a Paris.
Hazen, (Fobannes) Predikant in Berkoude.
Heemskerck, (Dr. Dirk van) Raad en Prefident Bur- gemeefter der Stad Delft, mitsgaders Bewindhebber van de Geoëroyeerde O.I.C. ter Kamer Delft &c.
Heemskerck, (F. C. van) Capitein ter Zee, en Oud Equipagiemeefter van’t Ed, Mog. Collegie ter Ad- miraliteit op de Maze &c.
Held, (A. de) te Amfterdam.
Helving, (Gebruder) Libraires à Hanover.
Herreria, (Vicomte de la) Miniftre Plenipotentiaire de Sa Maj. très Catholique auprès EL. HH. PP. les Etats Generaux des fept Prov. Unies.
RARE (le Baron de) Seigneur de Boetzelaer à
eve.
Heyligert, (C.) Boekverkoper te Leyden.
Moen, (Eduard’t) Koopman te Amiterdam.
Holffein , (Pieter) Boekverkoper te Rotterdam.
Holtbuyfen , 5 £) Koopman te Amfterdam.
Hoevenaar, (Adriaan Adolph) Clercq in de Reken: kamer te Rotterdam.
Hoofinan, (Facob) te Haarlem...
ies C5 2 à Amfterdam. ope, (J.) Schepen der Stad Amfterd: ind: Fab P net d Amfterdam en Bewind
Huyfngb, CL) Boekverkoper in Groningen , 6 Exemp
Huygens, (Fille) Heere van Honcoop. nn der Stad Amfterdam en Bewindhebber Lee OT Como
Formes Crea Stads Chirurevn te Se . Comp.,
Jacob/on (G.T) Med. Dot. te Deventer ©
Jacques G. 7.) à Ryflet, ie.
ANDÉPSARA DIEM DI SCHEER NANA ME EBV SE
Songe (Mr. ML, E. de) Penfionaris ’s Lands van den Vrye &c. te Sluis in Vlaanderen.
Kappelboff, (Abraham) Med. Do&. te Amfterdam.
Karflboom, (Fan) Scheepen der Stad Amfterdam.
Klockner , (F.) Med. Doét. te Amfterdam.
Koenerding , (A) Remonftrant{ch Predikant te Thiel,
Konauw , (Nicolaas) Koopman te Amfterdam.
Kribber, (C.) Boekverkoper te Utrecht, 3 Exempl.
Kuipers, (G.) te Dordrecht.
Kruydbof, (G. €. Tilenius) Koopman te Amfterdam.
Kruyf, (Fredrik de) Boekverkoper te Amfterdam, voor B. G. G. W.
Lain, (de la) Libraire à Paris.
Landmecter, ( ) Boekverkoper te Maftricht.
Lankeren , (Pieter Willem van) Koopman te Amfter- dam.
Lee, (Fan) Boekverkooper te Haarlem.
Leenboff de l'Espierre, (J. H. van) Burgemeefter der Stad Doesburg.
Lelivelt, (Mr. N. A.) Oud Schepen van ter Goes,te Batavia.
Lennep, (Cornelis van) te Amfterdam.
Lennep, (F.C Sylvius van) Raad in de Vroedfchap en Schepen der Stad Haarlem enz. enz.
Lever, (Cornelis): Koopman te Amfterdam.
Lincklaan, (A. Q.) voor den Heere Leonard Stuk, Conful van HH. HH. MM. te Alicante.
Linden de Parck, (Baron de) im’s Hage.
Loofen, (Mr. D. E. van) Weesmeefter en Oud-Sche- pen der Stad Enkhuyfen , Bewindhebber van de Geoâr. W. I. Comp. ter Kamer aldaar,
Luetkenfé, Ainé à Bourdeaux.
Lyn, (C. J. van der) Capitein der Burgery te Am- fterdam.
Lyonet, (Mr. P.) Patent Meefter van. Haar H. M. Lid van verfcheide geleerde Genoodfchappen in’s Hage.
Marchant, (C. A). Koopman te Amfterdam.
Markon (Fan) Pz, Koopman te Amfterdam.
Marre , (Evert de) Regent van:’t O. Z.. Huys Zit- tenhuys.
Martins, (Abr) in ’s Hage.
Martyn, (Th.) à Londres, 4 Exempl.
Matigny, (Mad. de) à Paris.
Matzedelaar , (Fobs.) Apothecar te Rotterdam.
Meer , (Abr. van der) Koopman te Maasfluis.
Meulen, IV van der) Regent van ’tO. Z. Huis Zit- tenhuys, Directeur van ’t Zeeuwfch Genoodfchap en Lid van de Keurvorftelyke Maatfchappye te Ober- laufitz in Saxen.
Moutard, Libraire à Paris 4 Exempl..
Muilman, (Dan. R.) te Amfterdam.
Muilman Willemsz. , (igb.). Predikant in ’s Hage,
Montigny, (D.) Threforier General des Etat de Bour- gogne, a Waris.
Naerflen, (Mr. C. H.van) Rentmeefter van zyn Door- luchtige Hooeh. over de Baronnie van Breda.
Nabuys, (A. 2.) À. L. M. Philof. & Medicine Do-
&tor Medic. Anatom. & Chirurg. Profeffor te Utrecht.
Lid van verfcheide geleerde Genoodfchappen..
Necker, (B. J.) in ’s Hage,
Nedermeger, ( ) Koopman t'Amfterdam,
Nicolai, (F.) Libraire à Berlin,
INoemer, (P. van) Med. Doét. en Raed te Z. Zee,
Nooten, (Sebaftiaan van) te Amfterdam.
Oldecop, (F. H. F) Raad en Agent van Haare Rus- Keyzerl. Maj. 3 Exempl.
Of, (G. v.) Az. Koopman in Groningen-
Ommeren geboren Evers Vierevant, (J. E‚ van) te Arnhem.
Onderwater, (Mr. DL) Burgemeefter &c: te Dord-. recht.
Oortman, (Andr) Med. Do&. te Utrecht.
Oijen, (v.) Heere van d'Ehfe, Collonel en Capiteirt ter Zee in dienft van H. H. Mog. &c.
Paauw, (F.) A. L. Mag. Philof. Doctor te Leiden.
Palier, (}. en II.) Boekverkoper te ’s Bofch 2 Ex- empl.
Panckoucke, Libraire a Paris 8 Exempl.
Parys, (van) Kanonik te Antwerpen.
Paterfon,(Sam.) Libraire à Londres 6 Exempl..
Pavie, Libraire à la Rochelle 2 Exempl.
Pefch, (Chr. van) Fabriqueur te Utrecht.
Petival, fils à la Rochelle.
Philibert, Libr. à Coppenhague 2 Exempl..
Piffot, Libraire à Paris 3 Exempl.
Poll, (P. van der)
Prins, (Mr. Adr.) Schepen en Raed der Stad Gouda; Ontvanger van H.. H. Mog. Convoyen en Licentewt: ter Admiraliteit op de Mafe &c. &c.
Ras, (D.) Schepen en Raad in de Vroedfchap der Stad: Alkmaars
Raye van Breukelwaerd „ (Hoog Welgeb. Heer) te Leiden.
Rengers, (H. I. Baron) Lieutenant Generaal van de: Cavallery, Prefident van den Hoogen Krygsraad der Vereenigde Nederlanden.
Renflelaar , (Anthony van) Willemz.. te Amfterdam 2 Exempl.
Renffelaar, (Willem van) Koopman te Amfterdam..
Repelaer , (ÿ. À.) te Dordrecht.
Rey, (MM) Libr. à Amfterdam 2 Exempl.
Romp , (Hendr.) Koopman te Amfterdam.
Rofenkampf, (C. H.. Baron van) te Riga, Land em Hofgerichts-Raad van het Hertogdom Lyfland..
Roscam, (Mr. Fan Willem) te Amfterdam..
Ry, (P.van) Apotekar te Delft,
Rykvorfel, (Mr. van) in ’s Hage.
Sayer & Bennet, Libraires à Londres.
Scheltus, (Ifañc) Staate Drukker in ’s Hage.
Schilling, (G.) Oud Raad van Politie der Colonie Sus rinamen te Utrecht.
Scipion, (Ignace Comte) fouspanetier du Grand Duché: de Litt.
Schley, (Philippus vander) Makelaar te Amfterdam..
Schmidt, Libraire à Hanover, 3 Exempl.
Schmiedel, Monfieur, Archiatre & Confeiller privé de: la Cour de S. A. S. Monfeigneur le Markgrave re-- gnant de Brandenbourg, Anspach & Culmbach-Bay- reuth &c. &c. à Auspach..
A2.
ALPHABETISCHE NAAMLYST.
Schoonboven , (Foannes van) & Comp. Boekhande- laars te Utrecht, 12 Exempl.
Schouwmar, (A.) Konft-Schilder in ’s Gravenhage,
Schuler, (G. van) Canonik ten Dom te Utrecht.
Schutt, (G. F.) Stads Med, Do&. te Utrecht.
Schuttrup, (A. C.) Koopman te Amfterdam.
Seeff, Hendrik) te Amfterdam.
Sepp, (F. C.) Boekhandelaar te Amfterdam.
Sevenbergen, (F.) Boekverkoper te Rotterdam, 3 Exempl.
Simon, (Maximilien Henry de Courtivron (Marquis de St.) Lid van verfcheide Geleerde Genoodfchap-
en.
subber, (Martinus) Ballieu, en Lid van verfcheide Geleerde Genootfchappen, te Goes.
Sluyter, (Hendrik van Eyl) Collecteur in de Generali- teits Loterye.
Smit (F.) en Zoon Boek en Kunftverkopers te Am- fterdam.
Societé Typographique, (la) à Bern 3 Exempl.
Spier, (Facob) in de Stad Ham.
Spiering , (Hercules) te Hoorn.
Staal, ( ) Heere van Jerwanaut, Colonel van de Infantery van Haar Rus Keizerlyke Majefteir.
Stanboffius, Jacobus) Hendrz. Boekverkoper te Am- fterdam.
Stoll , (Caspar) Commis ter Admiraliteit te Amfterdam 2 Exempl.
Stolte, ( ) Doctor en Gemeensman te Zwolle.
Stoop, (Mevrouw de Wed, Wyle Mr. F.) Schepen der Stad Dordrecht.
Stranden, (Fob.) Boekverkoper te Amfterdam.
Tellier, (le) Relieur à Paris.
Tesdorpf, (P. I.) Koopman in Lubek.
Thunberg, (Carel Pieter) Med. Doë&r. Demonftr. Bo- tanic. te Upfal.
Tilburg, (A. van) Mz. Baillieu van Ellewoutsdyk,
enz. Tilliard & Fils, (la Veuve) Libraire à Paris 2 Exempl. Tinne, (Ph. Fr.) in ’s Hage. Tourneifen, (E.) Libraire à Basle, 3 Exempl. Trattner, Imprimeur Libraire de la Cour à Vienne, 2 Exempl. Vaillant, (de) Major de Cavallerie. Valliere, (Mr. le Duc de la) à Paris. Varentrap, Libraire à Francfort. Veldtman, (0. G.) J. U. Do&. in Groningen.
Verduffen, Libraire à Anvers.
Verhbamme, (Facobus) te Amfterdam.
Verheyk, (Henricus) ve Amfterdam,
Vis, A.) Boekverkoper te Rotterdam, 2 Exempl.
Visvliet, (Mr. Egb. Phil. v.) Dot. en Kiezer der Stad Middelburg.
Voort, Antbs. Franc. van der)
Vos, Libraire à Berlin.
Vriends, (Bernardus) te Haarlem. ;
Vries, (S.A. de) Rentneefter van zyn Doorluchtige Hoogheids Domeinen over Oofterhout, Dongen, en Commanderye van de Bracque.
Vries, (Mr. F. C.F. de) te Harderwyk.
Vroeg, (Adriaan) Canonik in den Capittele van St. Jan te Utrecht. Midsgaders Subftituut Direéteur van het Natuur en Konft-Kabinet van zyne Doorl. Hoogh. den Heere Prince van Orange en Naflau, enz, enz.
Waall, (M. C. de) Heere van Lexmondt, Agthoven, en Laekerveld, Decan van Oudmunfter te Utrecht.
Walle, Tjaerd van der) te Leeuwaarden.
Warmvliet , (Mejonkvrouwe) te Utrecht.
Warnars, (Gerrit) Boekverkoper te Amfterdam.
Weidman & Reich, (Les Heritiers de) Libraires à Leip- fig, 18 Exempl.
Werff, (Adr. Brouwer van der) Vroedfchap der Stad Gorinchem.
Wefleling , (Paulus) Leeraar van de Evangelifche Lu- therfche Gemeente te Amfterdam.
Wefterbof, ( ) Vroedfchap en Med, Doëtor te ’s Gravenhage,
Werumeus, (EL, A) Gezworen en Gildrechtsheer in Groningen.
Wilde, (Frans de) Koopman te Amfterdam.
Wilde, (Pieter de) Notaris te Amfterdam.
Wilfon & Nicole, Libraires à Londres.
Winckelman , (Waac) Oud Burgem. Direéteur van het Zeeuwfch Genootfchap te Vliflingen.
Wirfing ; (4. L.) à Neurenbourg.
Wit, (H. C. de) Hoofd-Officier &c. te Dordrecht.
de ; (raugois de) Burgemeefter der Stad Amfter-
an.
Wolfers, (Fobs.) Koopman te Amfterdam.
Wiylich, (Mr. le Baron de) Seigneur de Diersforth & Schlem, Chanoine du Grand Chapitre de &c. &c.
Zeydelaar ,(Ernff) Translateur uit de Engelfche, Fran- {che en Hoogduitfche Taalen te Amfterdam.
OPDR AG T
AAN DE
WEL EDELE ZEER GELEERDE HEEREN, DE HEEREN LEDEN WAN MET GENOONSCIT.AP
COENS ORO Re Deed EADE
Tae M ane M ane MC ane M are Mare Mane MC ae NC ane NC ane NC ae NC ane RC ae MC one Mae IR vre MR ae NR ae Mo ane RC ae RC ane KC oute Rane AC a | PETTEN EE EE TENTEN UE EE ER ET ON LE LE LS os ù
DEDICACE
4 A
NES SLT ri US RUES LES MEMBRES DE Ld SOCIÉTÉ
GON COR TA © LIBERT ETE
If de
MINE BEIEREN!
Bee nder alle de vermaaken , met 5 O$ welken de Menfch zynen Geeft PEES zoekt uitte fpannen, en, door vermoeiënde bezigheden vermaft, zoekt te verkwikken, zyn die, welken onsde Natuur aanbied, de onfchuldigfte en zuiverfte; vermaaken die ons de Schep- per zelve, zo goedertieren als wys, aan de hand geeft, omde zorgen, met wel- ken dit leven onäffcheidelyk verknogt is, te verzagten, en ons als met de hand tot de kennis van zyne Wysheid Almacht, Goedheid en Voorzienigheid te leiden. Door deze immers worden wy, door de uitbreiding onzer verftande- lyke vermogens, nader tot de kennis van het Opperwezen gebragt, en voor onszelven, en voor de zameleving nut- tig gemaakt,
25
MESSE URS!
eee tous les plaifirs, par lesquels
l’homme, fatigué occupations re Jérieufes, tache de délaffer [on Esprit & de le récréer, ceux que nous offre la Nature font les plus purs & les plus innocens; ce font ces plaifirs, que le Créateur nous procure avec autant de bon- té que de fagelle, pour adoucir les peines inféparablement attachées à la vie bumat- ne, € nous conduire comme par la main, à la connoiffance de [a fageffe, de fa bonté, de fa toute-puiffance & de [a providence. Ce font ces amufements qui, en étendant nos facultés intelleëtuelles, nous approchent de plus près de la connoiflance de T Etre Supreme, € nous rendent utiles à nous= mêmes EP à la Société,
De befchouwing der Natuur boezemt ons Eerbied, Dankbaarheid en Verwon- dering in voor den Grooten Maker, zy toont ons onze eigene waardy boven de redenloze Dieren, en teffens flaat zy de verwaandheid der Menfchelyke rede , zo trots op kunften en wetenfchappen, den bodem in. Door de befchouwing van de Werken, Huishouding en Dee- len der Dieren, geeft zy ons middelen aan de hand, aan welken het menfche- lyk vernuft nooit te voren zoude ge- dacht hebben, en welken wy op hun- nen voorgang door toepasfing of navol. ging in de nuttige konften overbrengen.
Daarëénboven leert zy ons de waare fchoonheid: deze doch moet in de wer- ken der Natuur, in de meefterftukken der Schepping, gezogt worden. Alles waar door de Beeldhouwkunde, Schil- derkunde, Digtkunde, ons verrukken, en als boven ons zelven vervoeren, is eene navolging der Natuur. De Venus de Medicis, de Antinous , de Lao- coon, en alle de meefterftukken van Griekfche Beeldhouwkunde , daar Zfalië nog op boogt; de tafereelen van Mon- dekoeter ; Potter , van Berghem, Huizum, Roepel, Rachel Ruifch, en welke mee- fterftukken de konft meer kan opleve- ren, zyn flechts flaauwe fchetzen der fchoone Natuur.
Schoon wy nergens het oog kunnen
fes III
La contemplation de la Nature nousin- Jbire du refpeit, de la réconnoisfance€> de l'admiration pour le Créateur; elle nous fait voir notre fupériorité au- deffus des
mimaux, € en même - temps elle abat l'orgueil de la raifon humaine , qui fe glo- rifie tant des arts € des Jüiences. Par la contemplation des ouvrages, des parties €? de l'économie des animaux, elle nous donne des moyens, auxquels l'esprit bumain n'au- roit jamais penfé auparavant, € dont, à leur exemple, nous favons nous fervir dans les arts, par application ou par imi- tation.
Outre cela, elle nous fait connoftre le vrai beau, que Von ne doit chercher ail- leurs, que dansles ouvrages de la Nature € dans les Chefsd'oeuvres de la création. Tout ce que la Sculpture, la Peinture & la Poëfie nous offrent d'admirable & de ra- viflant ef} une imitation de la Nature. La Venus de Médicis, l’Antinôus, Je Lao- côon € toutes ces pieces achevces de la Sculpture des Grecs, dont fe vante encore l'Italie; les tableaux de Hondekoeter, de Potter, de van Berchem, de Huizum, de Roepel, de Rachel Ruifch & les au- tres Chefsd'oewvres de l'art, ne font que de foibles esquifles de la belle Nature.
Quoique nous ne puiflions porter mulle
VE Fes
flaan, zonder die fchoonheden te zien, en de Natuur ons dezelven alom aan- bied, zyn zy egter nergens meer ver- wonderenswaardig, dan in de klein- fte deelen der gefchapene waereld. Ik zal thans , Myne Heeren , uwen aandacht niet bezig houden, met die verrukkely- ke gezigten, die ons het vergrootglas aanbied, wanneer het Raderdiertje, met twee kamraderen het vogtinzynenmond maalt (*), of de Proteus (f) zich na oneindige veranderingen van gedaante in menigvuldige ftukken verdeelt, van welken yder een nieuw dieris, nochook met den Polypus, die, hoe gering ook, de Dieren aan de Planten verbind; allen fehoonheden, die tyd, geduld en handig- heid verëisfchen. Ik heb alleen die op het oog die, fchoon klein naar evenredig- beid van de anderen, welke de Schepper om onzen nooddruft te vervullen en te ftade te komen, of om ons gemak te vergrooten, en onze vermaaken te ver- levendigen, rondüm ons geplaatst heeft , onze hoven en velden vervrolyken. Ik meen de bloedeloze of gekorvene Die- ren, die tallooze bende, die door haare verfcheidenheid en verwonderenswaar-
part la vue fans voir ces beautés, € que Ja Nature nous les offre de tous côtés, el- les ne méritent cependant jamais tant d'ad- miration, que dans les plus petites parties du monde créé. Fene veux pas Meffieurs, pour le préfent occuper votre attention deces fpeêtacles ravisfants, que nous repréfente le microscope, lorsque l'animal Rotateur attire par le moyen de deux roues à pignons, la liqueur nourriffante dans fa bouche 5; ou lorsque la Protée, après des métamor- phofes infinies, fe divife en des parties in- nombrables, dont chaqu'une découvre un animal nouveau CF) 5 ni du Polype, qui, quoique vil en apparence, fert dechainonentre les animaux © les végétaux. Lefpectaclede ces beautés demande du temps , de la patience € dela dexterité. e n'ai en vue que ceux, qui, bienque petits à proportion desautres, dont le Créateur nous a environnés, pour fuppléer à notreindigence , augmenter notre aifance & diverfifier nos plailirs, fervent à réjouir nos Fardins & nos Champs. Fe veux dire les Infectes, cette claf]e innom- brable, fi digne de notre attention & de notre contemplation par fa diverfité & Jon économie étonnante.
() Baker Microsc. gemakk. gem. Pl. XII. (t) Zie Roefel, Infect, Beluftig. IX, Th, tab, ror. fig, AT.
(*) Baker Microsc. Made eafy PI. XII. (1) Roef Infe. beluft. tom. III tab. ror. fig. AT.
dige huishouding onzen aandagt en be- fchouwing zo waardig is.
Laten wy hier den groten Linneus hoo- ren, aan wien de Natuur als het ware de fleutels van haare fchatkamer overge- geven heeft. ,, In deze kleine en ver- » agtelyke Diertjes, ik meen de ge- > korvene” zegt die groote Natuurken- ner, », moet men zich ten hoogften over de volmaakfte werken der Na- tuur verwonderen; fchoon klein en fpraakeloos, roepen zy luider, dan » eenige anderen, uit, dat de Schepper » wys en goed is. Hoe veel hon- derd gezinnen kent men niet in deze Bende , allen verfchillende in inwendig Zamenftel, en Huishouding !
39
22
29
29
29
29
» Wy verwonderen ons over de 00-
> gen van den Lynx, de Slang, en den Uil, die in het duifter ziet; maar hoe weinig Menfchen verwonderen zich over de oogen van eene Spin, van welken er agt in een hoofd ftaan , > over die met veelvuldige facetten >» geflepene oogen van eene Juffer of » eene Daasvlieg !
» Wy konnen ons over het Hert, dat zyne getakte hoornen zo trots op- waards heft, niet genoeg verwonde- » ren; maar wy weigeren onzen aandagt aan de holle gladde getakte hoornen van ’t Vliegend Hert, dat dezelven kan verlengen en verkorten. Wy flaan
29
29
29
29
ÆEcoutons ici Pilluftre Mr. Linneus, 4 quila Nature femble avoir ouvert fes tr éfors: » On doit Sétonner” dit ce grand Na- turalifle des ouvrages les plus par- » faits de la Nature, dans ces petits & miférables animaux, les Infeêtes, qui, tous petits € muets qu'ils font , élevent la voix au-deflus de tous les autres » pour annoncer que le Créateur ef? fage » € bon. Combien de centaines de familles ne connoft - on pas dans cette clafle, toutes différentes par leur or- ganes, © leur économie !
29
29
» Nous admirons les yeux duLynx, de Serpent € ceux de la Chouette, qui voyent dansles ténebres ; mais qu'ily a peu de Gens, qui admirent les yeux de VAraignée, dont latête en porte buit , ow » les yeux taillés à facettes des Demoifel- » les ou du Taon !
99 29 224
29
» Nous ne pouvons nous raffaffier d'ad= miration, quand nous voyons le Cerf, qui éleve fes cornes branchues ; & nous réfufons notre attention aux cornes creu- fes, branchues & polies du Cerf-Vo- lant, qu'il allonge & racourcit à vo-
» lonté. Nous ne jettons point la vue fur
VI A
geen agt op de hoornen vanden Duin- kever, die dezelven, als bladen van een boek, kanop elkander flaan. Wy verwonderen ons over de hoornen van … eenen Bok, maar zien niet op de hoornen van het Znfeêt, dat men den Langgeboornden Bok of Timmerman (*) >» noemt. Befchouw de groote » fchoone bonte vleugelen der Kapel- » len, met op elkander leggende fchub- +» ben gedekt; op dezen zweven zy ec- nen geheelen dag door, en tarten de » vlugt der Vogelen, aan welken de Natuur flegts twee vleugelen gefchon- ken heeft: zy tarten den fchitteren- » den gloed der Pauwe ({).”
De Gekorvene Dieren, fchoon klein en by veelen ongeächt, bekoren egter door hunne gedaante en verw.
Om niet van de Schaal- vleugelige te fpreken, zo verwonderlyk en verfchei- den ín gedaante en Huishouding; noch van de Naakt - vleugelige Sfuffers , Byön, Vliegen enz., of van de Sprink-
Ce 4 See.
les cornes du Foulon, qui les met les unes , Jur les autres comme des feuillets d'un > livre. Nous trouvous les cornes d'un Bouc admirables, € nous oublions cel- „> des du Capricorne à longues anten- TES AG D) Regardons d'un oeil » attentif les belles & grandes ailes bigar- „> rées des Papillons avec leurs écailles >> tuilées , Jurpalfant en beauté l'éclat . » Cblouiffant de la queue du Paon @& » fur lesquelles ils voltigent pendant tout » Un jour, paroiflant défier au vol les oi- » Jeaux, auxquels la Nature n'a donné » que deux ailes Cf)”
99
29
Les Infeftes, quoique petits & mépri- fables aux yeux de bien des gens, ne char- ment cependant pas moins par leur forme €> leur couleur.
Pour ne pas parler des Coleopteres, fi admirables, fi variées par leur forme & leur maniere de vivre; ni des Demoifel- les à ailes nues, des Abeilles, des Mou- ches @c. ou des Sauterelles, des Blattes
(*) Het Latyn zegt alleen Cerambyx als de geflagt naam, welke by de Nederlandfche Liefhebbers on)er den naam van Bok bekend is. Om nu dit Infect van het viervoetig dier te onderfcheiden, heb ik eene foort van hetzelve genoemd, dat de fangfte Hoornen heeft. Zie de afbeelding by Woet torr. IT. afd. PII fs 20:
Cf) Linn. Orat. de Mirabil, Infe&. in Amocnitat. Acad. IJ. p. 343.
(*) En Latin il n'y a que Cerambyx, comme le nons générique , connu chez les Amateurs en Hollande fous le nom de Bouc. Pour diftinguer cet infe&te de l'Anima! à quatre pieds du même nom, j'en ai nommé cette forte qui porte les plus longues cornes. Voies la fig. dans Voet, fcarab. IL. fest. pl. IP. fig. 9. 4.
Ct) Linn. Orat. de Mirabilib. Infet. in Amenitat.
stad. Al p. 343.
FPS
hanen, Kakkerlakken enz., met hunne pergamente vleugelen. Zal ik alleende Donsvleugelige of Kapellen, zo dag- als nagt-foorten ten voorbeelde nemen. Welke eene verfcheidenheid ziet men nier van de Groote Amboinfche Fluweel Kapel (Priamus Linn.) tot het Mot-uiltje met den Gouden band (Geerella Linn.) ! Laat my toe, MyneHeeren, dit ftuk wat byzonderer te behandelen; ik zal na myne geringe vermogens ‚ de meefter- ftukken van den Schepper voor uwe oogen ten toon fpreiden, en derzelver fchoonheid aan uwen aandagt voordra- gen; gun my dan een oogenblik ge- hoors, en zyt verzekerd, dat het ge- wistder ftoffe zulks dubbel waardig is. Als bloedelooze Dieren, hebben de Vlinders geen inwendig zamenftel, dat in hardheid en vaftheid van het fpierge- ftel onderfcheiden is, ook hebben zy, gelyk alle andere gekorvenen, lugtftip- pen ter ademhaling, fprieten aan het hoofd, en nooit minder dan zes pooten; zy hebben vier vleugelen van een by- zonder zamenftel, en in zommige Nacht- Kapellen zyn de wyfjes onge- vleugeld, gelyk in het Winter- Uilije (Brumata Linn.), de Antieke (Antiqua Linn.) en verfcheidene anderen. Zy teelen eerft in hunnen volmaakten ftaat door paring voort, even als alle de an- deren in deze uitgeftrekte bende.
VIE
&'c. à ailes membraneufes ; je ferai feulement mention des Infetes à ailes fa- rineufes, ou Papillons tant diurnes que noëturnes. Quelle différence entre la belle Veloutée d’ Amboine (Priamus Linn.) & la Teigne à bande dorée (Geerella Linn.) !
Qu'ilme foit permis, Mefieurs, detrai- ter cette matiere dans toute [on étendue € je vous depeindrai, felon mes foibles lumieres, les Chefsd'oeuvres du Créa- teur, en étallant leurs beautés à vos yeux z perfuadé que l'importance de la matiere mé- rite doublement un moment d'attention de voire part.
Les Papillons n'ont point de [yffeme in= terieur, différent du fyfteme mufculeux par la folidité € la dureté; ils ont, comme les autres Infectes, des fligmates pour la re= fpiration, la tête ornée d'antennes, © ja- mais ils n'ont moins de fix pattes; ils font pourvus de quatre ailes d'une frruêture fine guliere € il y a des Phalenes dont les fe- melles font fans ailes, comme la (Brumata Linn.), Antique (Antiqua Linn.) @ plufieurs autres. ls ne fe multiplient , que dans leur état de perfeêtion par copu= lation, comme tousles autres de cette gran=
de claffe.
VIII Fes
Befchouwen wy nu de Kapellen by- zonderlyk, dan ryft onze verwondering hoger. De Natuur, nooit fpaarzaam, wanneer zy de werken des Almachtigen ten toon fpreid, heeft aan alle oorden van den Aardbol Kapellen geplaatst. Van den Noordpool tot aan den Evenaar, en van daar, tot in Nieuw Zeeland vind men Kapellen, fchoon, gelyk in de meefte andere foorten van Dieren, de heete Lugtftreeken, en warmere geweften veel invloed op de grootte hebben. Daar; alwaar de fchoone Cereus, de Magnolia, de Mufa, de vermillioen rood- bladige Ananas, door hunne fchoonheid , groot- te en geur , als meefterftukken der fchep- ping onder de gewasfen pralen, vind men de blauwe Satyn- Kapel, zo onna- volgelyk voor het Pinceel des Konft- fchilders, de ftatige Amboinfche Fluweel- Kapel, de groote groene geflaarte Nagt- page, die met haare fchitterende ver- wen, den gloed van het zonnebeeld door Newtons Prisma gevormd, tarten. Kleiner van gedaante, maar niet min verwonderbaar en zelfs zagter van ver- wen, vliegende veelkleurige Pauwenoog » het fchoon gemarmerde Peterzeliebeesje, de rouwdragende Nommervlinder enz., in onze Tuinen en velden.
De Nagt-Kapellen, voor het oog der zonne, die alles licht en gloed byzet, verborgen, fchynen minder weid{ch ge-
Si nous regardons les Papillons d'un œil plus curieux, nous Jentons augmenter notre admiration. La Nature, jamais avare, lors qu'elle étale les ouvrages du Tout- Puiflant, a placé des Papillons dans toutes les parties de notre globe. Du Pole arêtique, jus- ques à l'Equateur, € de là, jusques à la Nouvelle Zeelande on trouwe partout des Papillons, fur lagrandeur desquels, ainfi que fur les autres espèces d'animaux , la cha- leur du climat influe beaucoup. Là, où le beau Cereus fe montre paré de fleurs rayonnantes, où la Magnolia, la Mufa € V Ananas à feuilles fanguines, brillent dans le régne végétal par leur beauté, leur grandeur €? leur parfum, comme des Chefsd'oeuvres de lacréation, fe trouvent la belle Satinée bleue, inimitable au pinceau de l'Artifle, la grave Veloutée d'Amboine, la. Phalene-page verte à longue queue, qui toutes, par leurs brillantes couleurs, égalent le fbectre folaire de Newton. Le Paon bigarré, l' Aurore marbrée, le Vulcain à bande éclatante &c. plus petits à la vérité, pour leurs formes, mais pas moins admirables, € même doués de cou- leurs plus douces, volent dans nos Fardins & nos Campagnes.
Les Phalenes, qui fe cachent de devant le foleil, qui éclaire & réjouit tour, fem- blent moins richement parées; le gris, le
sas
tooid; het graauw, bruinen zwart, zyn meeft derzelver livrey; maar welk ee- ne fchone tekening ontdekt men op haa- re vleugelen! welk eene zagtheid en overeenftemming in haare ftemmige ge- waden! Indien het geöorlofd is, de Natuur met de konft te vergely- ken, fchildert daar Le Brun, en hier Boucher.
-Ommne vivum ex ovo, al wat leeft komt uit een ei. Dit is eene waarheid, al- om door de ondervinding geftaafd, en in de Kapellen ten hoogften blykbaar. Zy leggeneieren , die onzen aandagt waar- dig zyn, het zy men dezelven befchou- we in hunne menigte, of in hunne ge- daante. Een Vlinder van den Zyde- worm legt soo eieren, volgens de waar- neming van den Heer L’ Admiral (*). Men ftelle nu dat van deze soo eieren 200 mannetjes en 300 wyfjes voortko- men, dan heeft men in het volgende jaar 150000 vlinders, en dus weder 22500 wyfjes, dezen geven weder yder goo eitjes, dus heeft men in het derde jaar 11250000-vlinders, en daar onder ‘6750000 wyfjes.
De eieren der Kapellen door het mi- croscoop befchouwd, vertoonen ons een konftwerk , daar het menfchelyk vernuft
ENEN GENE EU Padt a]
ses IX
brun € le noir font leurs livréesordinairess mais quel beau € jufte deffin n'appergoit- on pas fur leurs ailes! quelle douceur, quelle harmonie dans leur vétement modes- te! S'il m'eft permis de comparer l'art avec la Nature, c'eft là le pinceau de Le Brun EP ici les graces de Boucher.
Omne vivum ex óvo, tout Ce qui vit fort d'un oeuf. Ceft une vérité couftatée par l'expérience, € évidente dans les Pa- pillons. Is pondent des oeufs dignes de notre attention, tant pour leur figure que pour leur quantité. Selon les obfervations de Monf. L’ Admiral (*) la Phalene du Ver à foie, pond soo oeufs: fuppoft que de ces soo oeufs naiffent 200 males goo femelles, l'on aura l'année fuivante 150000 Phalenes, dont 22500 feront des femelles, qui ponderont à leur tour chaqu'une soo oeufs, de forte qu'à la troifieme année, on aura 11250000 Phale- nes, parmi lesquelles il y aura 6750000 femelles.
Les oeufs des Papillons, vus par le mi- croscope, nous découvrent un chefd'œu- vre, dont l'induftrie bumaine eff étennée ,
€) L’Admiral, Infetten, verklaring van de IX. plaat,
(*) L'Admíral, Infe&t. expl. de la IXe pl.
C++)
zie
r Ie AL X je
voor ftil ftaat, en welk zelfs de hand van eenen voornaamen kunftenaar ver- eisfcht, om ons dezelven te doen ken- nen (CD.
Na verloop van eenige maanden of weken, komen uit deze eieren Rupfen te voorfchyn, en openen dus een nieuw toneel van wonderen. Hoe gering deze Rupfen fchynen mogen aan een oog, dat niet gewoon is aan de werken der Natuur, zyn dezelven ten hoogften aan- merkenswaardig. Deze geringe Diert- jes, die onze voet dikwerf vertrapt en onze trots verägt, zyn meer dan eens het wraakzwaard in de hand des Almag- tigen geweeft, om den misbruikten over- vloed, en de te ver gaande weelde te ftraffen. Slaat men het oog op hunne uiterlyke gedaante, welke fchoone ver- wen! welk een tooizel! Zommigen zelfs zyn met gouden ftippen aan de Lugtga- ten voorzien, gelyk de Rups van den Spiegeldrager met ronde fpiegels (Papbia Linn.); anderen zyn met levendige ver. wen op een gloeiend zwarten grond ge- fchilderd. Anderen zyn met fcherpege- takte doornen gewapend, gelyk die van
DL
€? qui exige le pinceau d'un babile Artifles pour nous les faire connoftre (*).
Au bout de quelques mois ou de quelques femaines, de petites chenilles fortent de ces œufs, qui fourniffent un nouveau thé- atre de merveilles. Toute méprifable que puilfe paroftre une chenille à des yeuxnon- accoutumés aux ouvrages de la Nature, elle ef? pourtant digne de toute notre atten- tion. Ces vils animaux, qui font foulés de nos pieds € que notre vanité méprife, ont fouvent été un glaive vengeur dans la main du Tout- Puiflant pour châtier une abondance mal employée, ouun luxe effréné. Si l'on jette un coup d'œil [ur leur figure ex- térieure, quelles frapantes couleurs! quelle parure ! Quelques-uns même ont des points dorés aux ffigmates, comme la chenille de la Phaleneà miroirs ovales (Paphia Linn.); d'autres ont des couleurs très vives [ur un fond noir luifant ; d'autres encore ont des branches d'épines très pointues; comme le Papillon nacréde Suriname (}), Je Page de la Reine de Suriname ($), 7 Oeil de Paon de / Europe ((f), Ze Papillon tor-
E SNL
(*) Zie Chr. Sepp’s, afbeeldingen van Nederlandfche Infeten.
(9 Sepp's, afbeeldingen var Nederlandfche In/eäten.
(t) Merian. inf de Surinam. tab. as. (9) Ibid. tab. og, (55) Merian. inG de l'Europe tab. 29.
RS
de Surinaamfche Paarlemoer Kapel (*), de Surinaamfche Page C}), het Euro- pifch Pauwen Oog ($), de Aurelia CSS) > gebakkelde Aurelia ($$$) enz. Ande- ren zyn geheel ruig, met lange neerhan- gende hairen;. gelyk de Rups van de Pieria of Glas-Kapel (*). By anderen ftaan deze hairen restop, gelyk in de Ruige Beer (1). Anderen hebben kwas- jes of kuifjes, gelyk de Pier- rups (Pu- dibunda Linn.) (11). Zommigen heb- ben een krommen doorn agter op hetlyf, gelyk meeft alle de Pylftaart-rupfen Anderen wederom hebben den ftaart in twee lange fprieten uitlopende, gelykde Hermelyns Vlinders (LIL).
Had ik de kundige handigheid, omhet ontleedmes en het graveerftift van den grooten Lyünnet te evenaren, dan, Myne Heeren, zoude de waarde van dit werk, dat ik thans onder Uwe oogen breng, uwen aandagt meer verdienen ;
DE NN EN OEE
(*) Merian, Surin. Infe&. tab. 25.
(f) Meriam, ibid. tab. 29.
(6) Merlan, Europ. Infeff. tab. 26.
(69) Sepp., Infcét. tab. 2. 1ffe Stuk ode Verhande- ling. L’Adm., Infeêl. tab. 15.
($$$) Merian, Europ. Infe&. tab. 26. De Geer, In- Jef. tom. I. pl. 20. fig. 5.
(*) Merian, Surin. Infett. tab. 16.
(D) Sepp, Infe&. tab. 2. ade ftuk ode Verhandeling.
(1) De Geer, Mem. I. p. 697. tab. 17. fig. 14-15. * (HD Sepp, Infeft. ade ftuk sde Verhandeling Tab. 5.
aa XI
tue (*), Je Robert le Diable (f) &c. D'autres font velues, à poils longs € pen- dants, comme la chenille du Papillon vi- tré ($) (Pieria Linn.). D'autres ont ces poils bériffés, comme la chenille de Pécaille martre ($$). D'autres portent des aigret- tes, comme les chenilles de la patte étendue (Pudibunda Linn.) (($$). Quelques - unes ont une corne recourbée fur le der- nier anneau, comme les Sphinx Bourdons. 1 yen a encore, qui ont la queue fourchue, comme la chenille de la Phalene de ce nom (Vinula Linn.) (*).
Si j'étois doué de la favante dexterité à manier le fcalpel & le burin du grand Ly- onnet, cet ouvrage, Meflieurs, que He vous prefente, feroit alors plus digne de votre attention; mais ce grand homme eff inimitable. Lorsque la main d'un maitre
(*) Sepp, Inf&. 1. ftuk 2. Verhand. tab. 2. L’Ad- miral, Infeét. tab. 15.
(f) Merian, Inf. de l'Europe tab. 26. Inf, Mem. 1. pl. 20. fig. 5.
(6) Merian, Inf. de Surin. tab. 16.
(66) Sepp, Infect. IV. fluk 2 Verh. tab. o.
(889) De Geer, Mem. 1. p. 697. pl. 17. fig. 13-15.
(+) Sepp, Inet. IV. flut 5. Verhand. tab. s. -
DERGE
XI Par IAC
maar de groote manis onnavolglyk. Daar een meefterlyke hand beftierd word , door de diepfte kundigheden , verkrygt men egte en getrouweaf beeldingen. Zyn Eds. ontleedmes, toont een zamenftel van fpieren, zenuwen; lugtbuizen, in- gewanden, dat het zelfs eenen Bonnet, hoe kundig ook, doet verbaasd ftaan. En wie Uwer, wie onzer zoude oit een- getal van 1336 Longetakken uit 232 grote ftammen voortkomende en 1647 fpieren buiten die van het hoofd in eene Rups gezogt hebben (*)! Dewyl het innerlyk zamenftel niet zonder afbeel- dingen kan voorgefteld worden. Zal ik deze Dieren befchouwen in hunne hou- ding, gang en gedaante. De gedaante is meeft in alle een rolrond ligchaam, zeer weinigen zyn hoekig, gelyk die, welken op de Watermeloen, de Guaja- va.(f)'enz. azen.
Allen hebben zy een hard fchaalächtig- hoofd, de mond met twee lippenen vier voelers voorzien. De lippen bevatten twee fterke getande kaakbeenderen. Het ligchaam beftaat uit twaalf ringen of infnydingen, waar van ernegen met lugt- flippen voorzien zyn, welken de Rups kan openen en fluiten.
(*) Lyonnet, nat. de la Chen, p. 189. (t) Merian, Surin. Infeft. tab. 13. 15, 19,414
se.
de l'art eff dirigée par les notions les plus favantes, on a des peintures vraies & fi-- delles. Son Scalpel découvre un fyffeme de muftles, de nerfs, de trachées & d'intes-- tins, qui étonnent même le favand Bonnet. Et qui de nous, Meffieurs ; auroit jamais cherché dans une chenille 1336 branches des bronches fortant de 232 grands troncs , & 1647 mufcles, fans compter ceux de la tête *). Mais comme le fyfeme intérieur ne peut étre congu fans le fecoums des figures j'examinerai ces animaux dans leur port, leur demarche, € leur figure. La figure de presque toutes les chenilles ef? un corps cylindrique; il y en a peu qui font anguleux, comme celles du Melon d'eau & de la Gua:
jave CP):
Toutes -les chenilles ont latête dorée &7 écailleufe; la bouche à deux levres & qua- tre barbillons. Les levres ont deux fortes machoires dentelées. Le corps ef? compofé de douze anneaux ou incifions, dont il yen a neuf pourvus de [figmates, que la che- nille peut dilater & fermer,
RCC BEEN EEN
(*) Lyonnet, traité anatom. de la-chenille p. 189. (1) Merian, Infe&. de Surinam. tab. 13. 15,19, 4I-
TS
De Rupfen der Kapellen verfchillen van de Rupfen der Torren of Kwatwor- men, door dien zy een groter getal po- ten hebben, en zelfs aan den agterften ring, het geen aan de Torrupfen ge- weigerd is. Een van de grootfte Na- tuurkenners dezer Eeuw, heeft het ge- tal en de plaats der pooten zo aanmerke- lyk gevonden, dat hy uit dezelve ran- gen, en-geflagten gefchikt heeft (*).
De gedaante van zommigen verfchilt zeer veel van anderen. Men vergelyke flests den Zydeworm by de Tweeftaarts, en dezen by de Krammetjes of Landme- ters, die men zo ligtelyk voor dorre tak- ken zoudeaanzien, endie dus het fcherp gezigt hunner vyanden ontfnappen.
Hoe gering ook deze diertjes zyn, zy zyn egter niet weerloos. De Tweeftaart- Rupfen, byvoorb. fpuiten een fcherp- bytend vocht uit de keel, gelyk de Hee- ren de Geer en Sepp ondervonden heb- ben (j). Ten blyke, dat de Schepper deze Diertjes eene zugt tot hun behoud heeft ingefchapen, en hunter verdedi-
ging met afweerende wapenen voorzien.
heeft. Zommige Rupfen verkiezen het ges
CF) Reaum. Mem. des Infeêt. tom. I. Mem. I. (1) Sepp, Infeét.pag.a. De Geer, Mem.des Infett, J. pag. 324.
Pos AT
Les chenilles des Papillons € des Pha- lenes différent des chenilles ou masques des Jcarabées, en ce que leurs pieds font en plus grand nombre, €} qu’elles en ont même au dernier anneau. Le nombre €} la place de. ces pieds ont paru fi importans à un des plus grands Naturalifles de ce Siecle qu'ils lui ont Jervi à déterminer la clafle, le rang, GS le genre des chenilles (*)..
La figure des unes differe beaucoup de celle des autres. Que l'on compare le Ver à.foie, avec la chenille à queue-fourchue, © celle-ci avec les arpenteufes, que Ton prendroit d'abord pour des branches mor- tes, © qui échappent par là à l'oeil per- cant de leurs ennemis.
Quelques vilsquefoient ces animaux ils ne font pas fans défenfes. La chenille à queue fourchue, par exemp. lance une liqueur acre, comme ont obfervé Mesfr. de Geer & Sepp (}) 5 ce qui prouve, que le Créateur a donné à ces animaux un défir d'exiflence, € les a pourvu d'armes dé-
fenfives.
Quelques chenilles aiment la vie faciale,
EEA LEEST ENTER mon
GG) Reaumur, Mem. des Infeêt. tom. I. Mem. I, CH) Sepp, Infect. pag. 2, De Geer, Mem, des Infe&, ton, À. pag. 324.
> j ae At XIV Zer
na
zellige leven, en bet Huisgezin blyft
by een, en leeft in vredes daar yder met zyn deel van voedzel te vrede, nooit zyns gelyke het voedzel ontrooft, ten blyke, dat eendragt, vrede en eensge- zindheid, allen Dieren is ingefchapen; wy zien dit voornaamelyk by de Pro- ceffonarifen die in reien en gelederen langs de bladeren van onze ooftbomen voort- trekken, en daar dikwerf yffelyke ver- woeftingen maken; anderen leven in ee- ne zombere eenzaamheid, die nog ake- liger word, door dien zy aan de onder- zyde der bladeren, of inden grond, den glans der zonne, de vrolykheid van den dag, en de genoegens van het gezellige leven fchuwen.
Dit trage logge kruipend leven der Rupfen, word door een nog werkelozer verwiffeld, zo men anders een {tillen omloop van vogten en langzame trage vorming , die in zommigen zomrtyds meer dan een jaar verëifcht, om tot haar toppunt te komen, een leven mag noe- men.
Thans ondergaat de Rups haare twede verandering, zy word een pop of ton-
netje; wonderbare verwiffeling in der-
daad! Wie zoude uit de Pop zeggen, dat zy een kruipend Dier geweeft was, dat zy een vliegend Dier worden zal. Deze verandering verfchaft aan het Dier
moeite en zorgen. Defchoone kleuren
He
EP la famille en demeure enfemble vivant enpeix; € chacune, contente de Ja por- tion de nourriture, ne prive point l'autre de la fienne; une marque certaine, que la concorde, la paix € l'harmonie font na- turelles à tous les animaux; ce que nous remarquons principalement dans les chenil- les proceffonnaires, qui marchent en rangs EP en lignes fur les feuilles de nos arbres fruitiers, €& y font fowvent un dégat bor- rible. D'autres vivent dans une folitude fombre, qui devient encore plus trilre, parce que, Sattachant au deffous des feuil- les ou que s'enfonçant dans la terre, elles fuient la lueur du foleil „les charmes du jour € les agréments de la vie fociale.
La vie lente, flupide & rampante dela chenille fe change encore en une autre plus défoeuvrée, fi Von peut donner le nom de vie à une circulation très lente des liquides, à une formation de très longue durée, qui dans quelques unes, a befoin de plus d'une année avant que de parvenir à fa perfec- tion.
La chenille fubit fa feconde métamor- phole, endevenantchryfalide; changement merveilleux en effet! Qui diroit, à voir la chryfalide, que A re avoit étéun animal rampant, © qu'elle deviendra un animal aflé? Cette métamorphofe coute à Vanimal bien des peines & des foins: les belles couleurs disparoifent & fe changent
aa
%
verdwynen en maken plaats voor cenc vaale of gryze verw, de eetlu{t vergaat. Eindelyk zo het eene Dag-Kapelis, zoekt de rups een plaats om zich vaft te heg- ten, een tak, een blad, eene fchutting heeft zy voor haar verblyf, zy hegt ‘zich met de agterpooten aan het zelve, laat het hoofd om laag hangen, kromt en wend zich, tot dat de rug fplyten de Pop te voorfchyn komt; anderen flaan eenen band om het ligchaam, gelyk de Koolrupfen.
De Rupfen der Nagt-Kapellen vereis-
fchen meer zorgen: vlak aan de keel lo- pen twee zeer dunne gekronkelde bui- zen, die op de hoogte der maag, aan welke zy met zeven vaten vaftgehegt
zyn, breder worden, en flangsgewyze
voortlopen, tot op het begin van den regtendarm, aan welken zy mettwee pees- agtige buisjes vaftgehegt zyn. Dezen zyn de buizen in welken de zyde, als eene dikke gom, bewaard word (*). Zodra de tyd nadert, dat de Rups haare tweede verandering ondergaan zal , weet zy , door eene voor het menfchelyk vernuft onnafpeurelyke werking , dit dik- ke gomagtige vocht door den mond naar buiten te brengen, en aan eenig vaft ligchaam te hegten. Dit is den inflag
BELETTE
(*) Lyonnet, Traite Anatom. Chap. XV. p. 498.
one nun gris fale @ bidiux, animal perd tout appétit, enfin, fi ceft un Papillon, il cherche un endroit pour s'y accrocher ; une branche, une feuille, une cloifon de- vient fa demeure, où il fe tient attaché par les pieds de derriere, la tête pendueen bas, il fetourmente > Jecourbe, jusqu'à ce que le dos fe divife & que Von decouvre la chryfalide; il yena, qui fe donnent une ceinture, comme la chenille du choux.
Les chenilles des Phalenes fe donnent plus de foins: fous la gorge il y a deux ca- naux tortilleux fort minces, qui s'élargis- Jent vers l'effomac, & S'allongent en fer- pentant jusques au commencement de l'intes- tin droit, auquel ils tiennent par deux ca- naux tendineux. Ces canaux renferment la foie comme une glu épaife (*).
Lorsque le temps de la feconde méta- morpbofe de la chenille s'approche, elle fait faire fortir cette glu de la bouche, par un méchanisme impénétrable à l’homme, pour Pattacher à quelque corps folide; c'ef? là la trame decetteingénienfe Arachne. Ouel-
= ss ques-unes, furtout les Fileufes font leur
ZES 5 EE OPETE GENE
C*) Lyonnet, Tiaité Anatom. Chap. XP. p. 498.
XVI Ad
van die konftige Arachne. Zommigen, vooral van de Zydenfpinders (B ombyces) maken hunne draden dubbel. De on- dervinding heeft geleerd, dat een Zy4e- worm een draad van 924 of 930 voeten fpint, en dewyl er ‘altyd twee draden op elkander liggen, maakt zulks eene lengte van 1860 voeten (*). Een ver- bazend werk! Komen zy zydete kort, dan heeft hun Maker hen onderwezen, om de hairen, die op hunneligchamen ftaan, er op eene konftige wyze onder te vlegten, gelyk wy in de Pop van den Ruigen Beer (Caja Linn.)-zien. Zom- migen maken zich verwonderens waar- dige fuiken Cf). Anderen rollen blade- deren te zamen, die zy met draaden vaftmaken, gelyk de Bladrollers (Tor- trices Linn.).
Jk zoude uwen reeds te lang geverg- den aandagt verveelen, Myne Heeren, haalde ik hier alle de verfcheidene be- fchutzelen aan, die de Wyze en Goe- dertierene Schepper, ter behouding en verzorging der weerloze Pop, goedge- vonden heeft, aan dit foort integeven.
De Poppen der Dag- Kapellen zyn
Bt
fil double; EP d'expérience a démontré,
. qu'un Ver à foie fait un fil de 924 ou930
pieds, @ comme il y a deux fils l'un fur l'autre, cela fait une longueur de 1860 pieds (*). Ouvrage dtonnant ! Si la foie leur manque, leur Maitre leur a appris à
y méler avec art les poils, qw'ilsont fur leur
corps, comme nous voyons dans la Heris- fonne Caja Linn.). D'autres fe font des naffes admirables CF). D'autres encore roulent des feuilles, qu'ils lient avec des fils, comme les Rouleufes de feuilles (Tor- trices Linn.)
Ce feroit, Meffieurs, abufer de votre attention déjà aflez long-temps tenu occupée , fi j'entrois dans le détail de tous les moyens de feconferver & de fe garantir „que le Créa- teur fage & prévoyant a jugé à propos de Jugérer à cette forte de fes Créatures, pour la confervation @ l'entretien des Chryfa- lides incapables de fe défendre.
Les Chryfalides des Papillons Diurnes
rs za
AS
(*) Schauwton. der Natuur, I, D. bl 499.
Gp] De Geer, „Mein. des Infett. tom. I. pag. 461 pl. 32. fig. 3-4. ,
(*) Spectacle de la nature, Tom. Ip, 86. (édit. de la Haye) Dl. rog. (t) De Geer, Mem. des Infett. tom. Z. p. 461. pl. 32.
JE. LE 2 4.
meeft allen hoekig en met puntjes ge- wapend ; veele derzelven met goud en zilver gefierd, gelyk die van het Pauwen Oog, de Aurclias de Paarla- mour Kapellen. De. Pylftaart -en Uilen- Poppen, zyn ligter of donkerbruin; die van het Weeskind heeft eene fchoone paarsfche waasfem, gelyk men op de druiven en pruimenziet. Ik zal my niet inlaaten, te bepalen, of deze Poppen of Tonnen adem halen, daar Reaumur, Lyonnet, Muffchenbroek , Martinet, de Geer en Bonnet twyffelen, durf ik niets vastftellen.
Detyd, welke dezegekorvene in dien levenloozen ftaat doorbrengen, is ver- fchillend. Defoort vanRups, de ver- anderlykheid van het jaargety, en de gezondheid of ziekte vande Pop maken hier groote veranderingen, zo zelfs , dat men de Poppen van verfcheidene uit- landfche foorten in ons Vaderland kan overbrengen, en hier de Kapellen in hunne fchoonheid en leven zien. Dit niet alleen, maar, wie zoude voor den tyd van den grooten Reaumur ooit ge- dagt hebben, dat men hunne verande- ring konde verhaaften, door dezelven door eene Hen te laten uitbroeijen, ente vertragen , door ze aan koude plaat- zen bloot te ftellen (*)?
Fa XVII font presque toutes anguleufes € armées de petites pointes; plufieurs d'entr’elles font ornées d'or € d'argent, anfì que le font celles, nommées l'Ocil de Paon, Ja Tor- tue, la Nacre de Perle; Jes Nympbes des Bourdons € des Papillons Nocturnes font d'un brun pâle ou obfcur; celles de l'Orpheline femblent couvertes d'une rofde violette, telle que l'on voit fur les raifins € les prunes. Fe mentreprendrai pas de décider fi les Nympbes refpirent; le doute de Reaumur , Lyonnet, Muffchenbroek , de Geer, Martinet € Bonnet, #'impofe un profond filence fur ce fujet.
Le temps que ces Infeêtes reftent dans cet état inanimé ef? différent. L ’espece de Chenille, la variation des faifons; la fan- té ou la maladie de la N'ympbe contribuent à le rendre incertain, € cela àtel point que Von peut transporter les Nympbes de plufieurs especes exotiques dans ces contrées- ci € y voir les Papillons en vie € dans toute leur beauté. ya plus; qui a ja- mais éprouvé, avant l'inmortel Reaumur, que Von pouvoit bâter le temps de la trans- mutation des Nympbes en les faifant couver par une poule, ou retarder ce changement
en les expofant au froid (*)?
CRETE 77
(*) Reaum. Mem, des Inf. &, IL. p.I.p. 15. édit, in 8vo.
(*) Reaumur, Mem. des In. t‚ IL part. I. p.15. édit. 8vo.
( ee )
XVIIE PTS
Men denke niet, dat het goud waar mede de Popjes der Dag-Kapellen praa- len een wezentlyk metaal zy. De Na- tuur altoos eenvormig, altoos zich zelve gelyk, vermengt geene harer ryken, dan alleen om den overgang te maken, en dan is de verw gepaard met de gedaante; even als de Plantaardige Polypus , alleen door weinige bewyzen van Dierlykheid , zich van de Planten onderfcheid. Neen, Myne Heeren, ik behoef het aan uwe kundigheden niet open te leggen, dat dit goud, dat deze meer dan vorftely- ke cieraadje, alleen een vernis is, dat door de huid heenen fchynt. De kunft fteeds de nabootfter van de Natuur heeft dit niet vergeefs ontdekt. Het vernuft der Chineezen heeft dit het eerft in hun dik verguld papier nagevolgd, en dit is de grond van het goudleer, dat onze vertrekken nog dikwerf verfierd en ver- vrolykt, terwyl de zyde der Rupfen ons eene ligte, fierlyke en verwarmende kleding verfchaft. Eindelyk komt de Kapel te voorfchyn, getooid met de edelfte verwen. Het zonnebeeld van Newton, de gloed van de Edelefteenen ieenen hen als het ware hunne glanzen.
Gun my, Myne Heeren, een aan- dachtig oog, daar ik U Ed. in deze bla- den die wonderen der fchepping voor- leg, maar hoe flauw hoe gering zyn my- ne tafreelen by de fchoone Natuur! En
254%
Ce feroit s’abufer que de croire que Vor „ qui pare les Chryfalides des Papillons Diur- nes, fut un véritable métal. La Nature toujours uniforme, E jamais en contra- diftion avec elle-même, ne confond aucun des Regnes, que pour faire Venchainement des uns aux autres, @ alors la couleur repond à la figure, ainfi que le Polype le de- montre aifement „par les foibles marques ani. males qui le diffinguent des Végétaux. Non. Mefieurs, vos lumieres me dispenfent de vous dire, que cet or, que ces ornements plus que royaux font uniquement un vernis, qui brille au travers de la peau. Ce weft auffi pas en vain que l'art, qui imite tou- jours la Nature, a fait cette découverte. Les Chinois ingénieux l'ont d'abord imité par leur papier doré @ cette imitation a. fait trouver Vart de dorer le cuir, orne ment qui fert encore fouventde parure a- gréabledansnos appartements, tandis que la foie des Chenilles nous fournit des vêtements auffi beaux, qu'ils font legers & chauds. Enfin le Papillon paroft orné des plus fu- perbes couleurs, dont l'éclat Jemble égaler celui du prisme de Newton €? le feu des Pierres précieufes.
Contemplez d'unoeilattentif, Mefieurs, les merveilles de la création, dont je VOUS préfente l'esquiffe dans ces figures; mais, que mes tableaux font foibles, & qu'ils font inférieurs à la Natureinimitable! Rien
Pa
geen Wonder: wat eindig vernuft, hoe zeer ook begaafd met alles wat de Kunft Schoon en Edel noemt, durft, of kan zich met de oneindige Æysheid gelyk ftellen ? Wat broos fterveling zoude onder{taan de hand des Almagtigen na te bootzen ® |
Men befchouwe de Satyn-Kapel; welk een heerlyk blaauw, welk eenglans van boven; en, zo ergens de groote regel in de Schilderkunde beveftigd word, dat gloeiende verwen, tegen zagte don- kere moeten uitkomen, dan is het hier. Men befchouwe de Kapel aan de on- derzyde, welk een zagt bruin, verle- vendigd door groene en bleekrode krin- gen en banden! Schoonheid niet alleen, maar order en eenftemmigheid zyn de ftempel vanalle Gods werken; en, daar de Kapellen te klein zyn als het ware om met gloeiende coleuren te pryken, zyn zy met goud en zilver op den zagten grond haarer wieken gefierd. Dus heeft het Mot-Uiltje by Linneus de Gecrella(*) genaamd, eenen gouden, de Sultzella eenen zilveren band (f ) op eenen zwar- ten grond, de Merianelle CS) drie zilve-
7e
te XIX
de moins étonnant? Quel efprit borné, quoique doué de tout ce que l'art a de beau et de noble, peut ou ofe s'égaler à la Sageffe Suprême? Quel mortel pourroit imiter la main du Tres-Haut?
Faitez la vue fur la belle Satinée des Indes. Quel bleu raviffant, quel éclat fur le deflus des afles, & c'eft iciqu’eff démon: trée cette regle fondamentale de la peintu« re, que les couleurs douces € obfcures doi- vent relever l'éclat de celles, qui font plus éblouiffantes. Regardez enfuite le deffous de ces mêmes afles, quel brun doux, rele- vé par des bandes d'un rouge pâle & de ce= ladon! En un mot, non- feulement la beau- té, mais encore l'ordre & l'harmonie font les marques caratteriftiques des ouvrages de Dieu, car, lorsque les Papillons fem- blent trop petits pour y faire briller des couleurs auffi vives, le fond doux de leur ailes ef? enrichi d'or € d'argent. Con- Jultez de nouveau la Nature & vous y verrez la preúvede ce que j'avance ; la Pha- lene Teigne, nommee par Mr. Linneus la Geerella (*), a une bande d'or fur un
(*) Linn., Syf. Nat, p. 895. n. 426. Clerk, Phal- tab. 12. fig. 3.
Gr Three ND 800 7407
(5) Ibid. , 1. c. p. 897. n. 438.
(*) Linn., Syfte Nat. p. 895. 1. 426. Clerk, Phal, OP Ten
XX 255
ren gefpleeten banden. De Linneella negen zilveren verheven, flippen GO en de Clerkella is geheel als uit een ftuk wit zilver gemaakt (f). Niet alleen vind men die meer dan vorftelyke pragt in deze kleine Diertjes, neen, de Schepper heeft dezelve ook aan andere foorten gefchonken. Het Goude-drupje (Cupido Linn.); ons Inlandfch Koperwiekje de Gamma-vlinder , Zilvervlak, de Paarla- soer - Kapellen zyn even luifterryk ge- tooid; allen zyn zy met wysheid ge- maakt. |
Veelen, fchoon minder gefierd, zyn niet minder fraay, door de wiffeling der coleuren, men befchouwe de zeegroe- ne vlak van de Chineefche Page, van het ligtaf en dezelve langzamerhand dra- jende, ziet men het blauw „ paars en groen beurtling verwiffelen; eene by- zondere verfcheidenheid van den Ænchi- fes verandert zyne vlakken door agter- eenvolgende tinten , in het roodagtig wit van den witten Carneool, of Ele- mentaerfteen.
EEE TER S DEE DCE SIEMENS
(*) Linn., L c. p. 898. n. 446. (4) Jbid., 1. ce, p. 899. n. 450.
CCE iid
fond noir , tandis que la Sultzella (*) eff orne d'une bande d'argent fur un pa- reil fond; la Merianella 4 trois bandes ar- gentées fourchues (+); la Linnella neufs points convexes d'argent ($) €& la Cler- kella femble entierement couverte d'une feuille d'argent-mat (SS). Ces petits a- nimaux ne font pas feuls decorés de ces orne- ments pompeux ; le Créateur en a auffi orné
d'autres efpeces, car la même magnificence
€ fagefle brille dans la Goute d'or (Cupido Linn.) le Volant doré de notre pays, la Lambda, la Chappe bronzée (SSD) & la Nacrée.
D'autres moins ornés, ne font pas moins beaux , par leurs couleurs changeantes; qu'on regarde le Page Chinois, les queues tournées à la lumiere, tournant enfuite le Papillon, la tache à couleur d'aigue mari- ne fe change en bleu, pourpre & vert. Une belle variété de lAnchife change [es taches par une fuite de nuances, du Vermillion cblouiffant à la blancheur rougeatre du car- neole blanc ou pierre élementaire.
CHéinn lep 806 n Ag
GP rIbids, 1%c pMSo7. n. as.
(8) Ibid., L. c. p. 898. n. 446.
(85) Ibid. , L. c. p. 899. n 450.
($$$) Les noms françois de ces Papillons ne s'accordent pas toutes avec les noms Hollandois ; mais je l'ai jugé moins necef]aire , puisque le discours ne regarde que la beauté > la viche(]e de la nature.
ass
Terwyl de Dag- Kapellen haaren fchoo- nen gloed ten toon fpreiden , en het oog des befchouwers, fchoon niet ver- zadigd, echter vermoeyen, vertoonen zich die, welken by den avond vliegen, met zachtere verwen; bruin , zwart rood-bruin, graaw en grys zyn hier de heerfchende Coleuren, maar egter heeft de Schepper hen niet van fieraad ont- bloot; zy tonen als het ware met letters en caraéters zyne wysheid en almagt, men fla het oog op die menigte van Uilt- jes, die tot de Weeskinderen behoren, op de Gamma #, X, de Comma: welk eene verfcheidenheid van kringen, ftre- pen, flippen enz. in den rang der Nacht- vlinders!
Wanneer men deze fchoongefierde vleugelen door het vergrootglas be- fchouwt, ziet men, dat ftof, dat de fie- raadje uitmaakt „in veertjes of fchubbet- jes verkeeren , die allen geftreept en met tandjes aan de bovenzyde ingefne- den zyn, en met een fteeltje in het bo- ven vlies, (want yder vleugel beftaat uit twee tegen elkander liggende vlie- Zen) gevat zyn.
In de befchouwing van deze heerlyke Diertjes, vind men eene oneindige ftoffe van verwondering, en vernedering van onze trotferede, die waant alles te kon- nen uitleggen, en verklaren. Wat Wys- geer, hoe fchrander ook, heeft nog het
28 XXI
Si les Papillons Duirnes étalent leur éclat brillant , € fatiguent Voeil du cu- rieux fans le raffaffier ; les Phalenes, qui volent le foir, fe montrent avec des cou- leurs plus douces ; le brun, le noir, le rou- ge brun, le minime & le gris font leurs couleurs dominantes ; toutefois le Créateur ne les a pas créées dépourvues de tout or- nement, elles portent de même. les marques de fa bonté & de fa Jageffe comme par des lettres et des caraêteres. Que Von regar- de cette multitude de Phalenes biboux, qui font de Vespece des orphelines, le Gamma, +,x,le Comma: quelle variété de cercles, lignes, de points @Pc. n'y a-t-il pas dans la claffe des Phalenes.
Lorsque Von voit ces afles magnifiques par le miscroscope; cet ornement , cette farine fe change en petites plumes ou écail- les, qui font firiées & dentelées à la partie Jupérieure, € dont la tige oft implantée à la membrane fupérieure; car chaque afle confiffe en deux membranes Pune posée [ur l'autre.
La contemplation de ces beaux animaux ef une matiere indpuifable d'admiration, € d’humiliation pour notre vaine raifon, qui pretend favoir & expliquer tout. Ouel Philofopbe, doué des plus fublimes lumie- res, a déterminé jusquà préfent l'ufage
XXII Fees
„gebruik der fprieten bepaald, of rede gegeven, waarom zommige Nagt-Kapel- len, zo groot en fchoon zyn, waarom de fchoonfte Kapellen in die Landen val- len, daar zy het minft befchouwd wor- den, waartoe het diene, dat die fchoon- heden uit zulke veertjes of fchubbetjes zamengefteldzyn? Waarom zommigen flaarten aan de vleugels hebben, ande- ren niet. De Schepper had hier wyze redenen toe, maar die hy nog niet goed- gevonden heeft aan ons te openbaren.
De fchoonheid intusfchen van deze Schepzelen, heeft den Natuurkenner tot hun onderzoek aangefpoord, het ver- grootglas heeft reeds aan hun gewapend oog veel ontdekt; en, dewyl zy onder- ling veel verfchillen, heeft hun onderzoek voet gegeven tot die verzamelingen , wel- ken thans zulk een aanzienelyk deel der Kabinetten van de Natuurlyke Hiftorie uitmaken, en de bronnen zyn van ware kennis in deze aangename en nutte we- tenfchap.
Maar, dewyl alles der verandering onderworpen is, en, in de gefchapene waereld, niets ftandvaftigs gevonden word; en alle de ftukken der Natuur- lvke Hiftorie, welke de Kabinetten der
Liefhebbers en Natuurkenners zo be- beroemd maken, een gedurige zorg en oppasfing vercisfchen; zo heeft men
A
des antennes, ou a donné raifon, pourquoi quelques Phalenes font fi grandes €. fi bel- les; pourquoi les plus beaux Papillons fe trouvent dans les Pays, où ils font le moins admirés ; pourquoi le tiffu de ces beautés ef? compoft d'écailles & de plumes ; pour quel- le raifon les afles de quelques-uns Je termi- nent en queues, tandis que d'autres font privées de cette fingularité? L’uniquere- ponfe à ces queftions eff, que le Créateur , guidé par fa fagelle impénétrable, a cru devoir en agir ainfi, par des motifs, qu'ila jugé à propos de nous cacher.
La beauté de ces petits animaux à cepen- dant engagé les Naturaliftes à les exami- ner de plus près; le microfcope leur a déjà découvert une partie de ces beautés, mais, comme ils different beaucoup entr eux , leurs efforts ont fait éclore ces collections , qui font une partie fi confidérable des Cabinets d'Hiffoire Naturelle, & qui font les four- ces de la vraie connoiffance de cette aima- ble € utile Science.
Mais comme tout ef? fujet à l'inffablité, qu'il n'y a rein de conftant fur ce globe, & que toutes les parties del Hiffoire Naturel- le, qui rendent les Cabinets des Amateurs Ji celcbres, exigent des foins & des occupa- tions continuelles 3 on a eu recours à des moyens pour multiplier, pour ainfi dire, les beautés de la Nature, & leur donner
middelen uitgedacht, om de fchoonhe- heden der Natuur als het ware te ver- menigvuldigen, en dezelven teffens als een twede leven te fchenken. Dan koomt de kunft de Natuur te hulp met tafreelen, die door hunne wonderbare nabootzing de Schepzelen doen herle- ven. De fchoonheid en zeldzaamheid veler Kapellen heeft hen ook dezefoort van onfterflykheid verworven; en het
kunftig graveerftift, door eene des kun-
dige hand beftuurd, vermenigvuldigt ee- ne Kapel, die byna eenig in haare foort is.
Om hier niet te {preken van de Af-
beeldingen van dldrovandus, Gesnerus , en hunnen verkorter Fobaffon van Mouf= fet, en Hoefnagel, die elkander flegts nagebootst hebben, zal ik met Goed- aart, beginnen. Deze is het, die het eerft de deur tot de kennis der Kapellen geopend heeft, door zyn werk, Hifto- rifche befchryving van den aard, oor- fhronk, eigenfchappen en veranderingen
der Wurmen, Rupfen en Maden, het
welk te Middelburg in Zeeland, in II Deelen in 8”, zonder jaartekening het licht zag; en in het jaar 1682, in 4” te Londen in het Latyn herdrukt wierd. In het jaar 1685, gaf de beroemde Lifter „ het zelve in 8% te Londen. In het jaar 1688, gaf de geleerde Stephanus Blanc- aard, zynen Schouwburg van de Rup- fen, Wormen, Maden, en vliegende
255 XXIII
une feconde vie. Alors l'Art fe prête à la Nature par des tableaux , qui font revivre les Créatures par leur parfaite reflemblan- ce. La beauté € la rareté de quelques Papillons leur a acquis cette espece d'im- mortalité, € le burin, manië par la main de l’Artifle, multiplie un Papillon, qui eff presque unique.
Pour ne point parler ici des figures D'Aldrovandus, de Gesnerus € de leur Compilateur Johnfton, ui de Mouffet €& de Hoefnagel, qui fe font copies, je com- mencerai par Goedaart ; C’ef? lui qui a ouvert le chemin à la connoiflance des Pa- pillons, par [on ouvrage, écrit en Hollan- dois @ intitulé: Défcription Hiftorique de la nature, de l’origine , des proprid- tés & des changements, des Vers, des Chenilles & des Mites, imprimé à Mid- delbourg en Zeelande en 3 Volumes er 8°, fans date, & réimprimé à Londres en Latin l'an 1682 en 4°; en 1685 le ce lebre Lifter le publia de nouveau à Lon- dres, en 8°. En 1688 le favant Méde. cin Etienne Blankaard fit imprimer à Amfteldam Jon uvrage : Schouwburg van de Rupfen, Wormen, Maden en vliegende Dieren. (Théatre des Che-
TXT C LA XXIV es
Dieren, te Amfterdam, met afbeeldin- gen, in 8inhetlicht. In ditwerkzyn eenige Oost-en West-Indifche Kapel- len, zeer wel afgebeeld. In het jaar 1690, werd het zelve inhet Hoogduitfch overgebragt, door Ÿob. Chriff. Rodochs. Juffrouw Maria Sibilla Merian, doch- ter van den, in zynen tyd, konftigen graveerder Merian, huisvrouw van * * de Graaf, gaf in het jaar 1679, een werkin 4# uit: getyreld der Raupen wun- derbare verwandelung, und fonderbare Blumen-Nabrung , met afbeeldingen, door haar zelve getekend en in het ko- per gebragt. Dit werk werd naderhand in het Latyn, te Amfterdam, in het jaar 1718, in 4” mat 155 platen uitgegeven onder den tytel van Ærucarum Ortus, alimentum € paradoxe Metamorpbofis &c. Dit bevatte alleen de Kapellen die in Europa gevonden wierden. Hare zugt om deze fchoonheden der Natuur van nader by te kennen, deed haar eene reis naar Surinamen doen, alwaar zy twee jaren verbleef, en alle de Kapellen , wel- ken haar voor kwamen met derzelver veranderinge en voedzel afteekende. In Europa te rug gekeerd, werden deze teekeningen in het koper gebragt en te Amfleldam, in groot folio uitgegeven, in 72 afbeeldingen, met derzelver ver- klaringen in bet Latyn. Tien jaren daar na, werd dit fchoone werk in ’s Graven.
nilles , Vers, Mites & Infeétes volans), en 8° avec figures. Il fe trouve dans cet ouvrage quelques Papillons des deux Indes trés bien deffinés. En 1690, cet ouvrage fut traduit en Allemand par Joh. Chrifti- an Rodochs. Mademoifelle Marie Sibille Merian fille de M. Merian, celebre Gra- veur, € qui avoit époufé M. de Graaf, publia, en 1679, un ouvrageen 4°, fous le titre, de, der Raupen wunderbare verwandelung und fonderbare Blumen. Nahrung, c'ef? a dire, Sur les change- ments étonnants des Vers & de l’entretien fingulier des fleurs, avec des Planches des- Jindes & gravées de fa main. Cet ouvra- ge parut en Latin à Amfteldam en 1718 enrichi de 155 planches, fous le titre d'E- rucarum ortus, alimentum & Paradoxa Metamorphofis &c. Ce n'étoit qu'une collection des Papillons de l Europe ; mais l'envie de connoître de plus près les beautés de la Nature lui fit entreprendre un voya- ge à Suriname, où elle demeura deux ans & deffina tous les Papillons, qu'elle y trou- va, avec leurs Métamorphofes & leurs aliments. Retournée en Europe, elle fit graver ces defleins, qui furent publiées, à Amfteldam, en grand folio, en 72 planches , avec leurs explications en Latin. Dix ans après, ce fuperbe ouvrage fut ré- imprimé à la Haye avec une explication Frangoife & Latine. En 1730 le même ouvrage parut pour la troisieme fois avec
bage herdrukt en by de Latynfche ver- klaring de Franfche gevoegd. In het jaar 1730, werd het zelve werk ten derdemale , maar met een Latynfche en Hollandfche verklaring , gedrukt, by welke uitgave de Zuropifche Infeêten op het zelve formaat, doch met de oétavo platen (4 op een blad) gevoegd wierden.
Hier mede, Myne Heeren, rees de zon van deze Wetenfchap by wiens licht men ‘zo veel fchoonheden ontdekte. Jufvrouw Merians werk , maakte den yver der Natuurkenneren wakker. De nyvre Koopman, die door zynen uitge. ftrekten handel, de fchatten van Ooft- en Weft- Indien in zyn Vaderland roept, deed ook deze fchoonheden der Na- tuur naar ons koopryk Amfteldam over- voeren, en gaf dus als eenen nieuwen tak aan de Natuurlyke Hiftorie. Ter- wyl dat weetgierig fieraad harer kunne aan dit werk de hand floeg, gaf de be- roemde Apotheker Sfames Petiver, zy- ne tientallen van zyn Kabinet te Lon- den in het licht, onder den tytel van Sf. Petiverii Gazopbylacium Natura et Ar- tis. Een werk, dat thans zeer zeldzaam geworden is.
Met het begin dezer Eeuw, werd de- ze kennis door geheel Europa verfpreid, en in veeleLanden werden de Kapellen het onderwerp van de pennen der Geleerden, en van het graveerftift des Konftenaars.
ss XXV une explication en Hollandois. On enri- chit cette derniere Edition des Infeëtes de P Europe, dans le même format, mais les planches furent données en 8", quatre fur une feuille.
C'étoit là Meffieurs, } Aurore après la- quelle le foleil de cette fcience fe leva, à la lumiere duquel on decouvrit tant de beau- tés. L'ouvrage de Mad: Merian avoit animé la curiofité des Naturaliffes. Le Marchand laborieux, qui, par fon com- merce étendu, tire les tréfors des deux In- de € les verfe dans le fein de [a Patrie, fit transporter de même ces beautés de la Nature dans notre ville marchande d’ Am- fleldam, € donna ainfi une nouvelle bran- che à P'Hiffoire Naturelle. Tandis que Made Merian, cet ornement de fon fexe, travailloit à cet ouvrage; M. James Peti- ver, Apotiquaire celebre à Londres, don- noit des Decades de fon Cabinet, fous leti- tre de: J. Petiverii Gazophylacium Natu- Tee EE ATEIS: ve que dans les mains de peu de Scavants.
Ouvrage, que l’on ne tron-
Au commencement de ce fiecle, les lumie- res de cette Jcience, fe repandirent par tou- te l'Europe, & en beaucoup de Pays les Papillons devinrent le fujet des travaux des Savants, € duburin de l'Artife.
Cas)
XXVI ses
Maar, dewyl de zwarte plaatdruk, alleen door wit gehoogd, een zeer flaauw denkbeeld gaf , van deze pronkfieraden > bedagt men het pinceel aan het ftift te huwen, en de Kapellen in hunne Na- tuurlyke Coleuren uit tegeven; doch dit bleef meeft by de Inlandfche. Wylen de beroemde Kunftfchilder Auguflus Fo- ban Röfel von Rofenbof , begon in het jaar 1746, zyne keurige Zn/effen belufli- gungen waandelyks uit te geven, in wel- ken men, behalven een groot aantal In- landfche, ook veele Ooft-en Weft-In- difche Kapellen, vind, met haare na- tuurlyke Coleuren afgebeeld, en het welk door zynen Schoonzoon Kleman, nog, met meeft Uitlandfche Infeéten, vervolgd word. Dekundige George Ed. wards, begonte zelfden tydezyn fchoon Vogelwerk, in het welk hy veele Uit- landfche Kapellen gevoegd heeft. Deze werken wierden te regt als meefterftuk- ken geroemd, totdat onze Land-en Stad- genoot, de Heer Chrifliaan Sepp, toon- de, wat het ftift en pinceel in de handen van een kunftenaar vermag, wanneer kundigheid en geduld zyne hand beftuu- ren. Ik laat ’smans werken hem den verdienden lof toe zwaayen, die te regt de verwondering van alle kundige Lief. hebbers wegdragen.
Omtrent twaalf jaaren geleden, begon
de Heer D'Aubenton in Vrankryk, de heerlyke verzameling van Vogelen, Ge-
Ts
Mais comme de fimples gravures ne donnoient qu'une foible idée de ces Chefs d'œuvres de la Nature, on Savifa de re- lever Vexaêtitude du burin par la vivacité du pinceau, © de repréfenter les Papil. lons dans leurs couleurs naturelles ; toute. fois on ne Sarreta d'abord pour la plupart qu'a ceux de l'Europe. Feu M. Auguft J. Röfel von Rofenhof, fameux Peintre commenca, en 1746, Jon ouvrage, inti- tulé: Infeéten beluftigungen, dont il don- na tous les mois un cabier , dans lesquels on trouve non-feulement un grand nombre de Papillons de l Europe, mais auffi quelques uns des deux Indes. Son Beau- fils M. Kleman continue cet ouvrage en donnant pour la plupart des Papillons exotiques. Le favant George Edwards entreprit en même temps fa belle Hiftoire Naturelle des Oifeaux „ où il a joint auf}? beaucoup de Papillons exotiques. Ceft à jufte 1ftre, que Von regardoit alors ces ouvrages comme des Chefs d'œuvres de l'art, jusqu'à ce que notre Compatriote M. Chrétien Sepp, fit voir ce que peuvent le burin & le pin- ceau dans la main d'un Artiffe, conduite avec dexterité & patience. Que ces ou- vrages, qui méritent fi bien l'admiration des Amateurs favants, font eux-mêmes l'éloge de ce grand homme.
Il y aenviron douze ans, que M. D’Au- benton commença à publier la Collefion magnifique d'Oileaux, d'Infetes , & de
ca
korvenen, en Zecgewasfen, die in het Kabinet des Konings bewaard worden, in het licht tegeven, welker getal reeds totover de 6ooplaten aangegroeid is. On-
„der dezen bevinden zich 21 platen met
Uitlandfche Kapellen, met hunne leven- dige verwen afgebeeld.
In ons nabuurig Engeland , alwaar men alle de kunften en wetenfchappen ten toppunt ziet voeren, en zich van daar als uit een middelpunt ten Ooften en /Ves- jen uitbreiden, daar het als de Ko- ninginne der zeeën van den Ganges tot aan de ftraat Magellanes hare koopvlag laat wayen; indit gelukkig Ryk ziet men de kennis der Natuurlyke Hiftorie ten hoogften trap. Na dat de Heer Ellis, de geleerde waereld verbaasd had, door die fchoone en gewigtige ontdekkingen , die van de geheele Natuur maar een Ryk maken; na dat de onfterffelyke Sloane, door zyne onfchatbare verzameling, de gronden van het Mufeum Brittannicum gelegd had, ging men voort in de menig- te der gefchapene wezens te onderzoeken niet alleen, maar met de onderzoekingen gemeente maken. De Heer Drury, door zynen handel in ftaat gefteld, om van
alle oorden, allerlei foort van gekorvene
by eente vergaderen, gaf in het jaar 1771, zyne-Lluftrations of Natural Hiffory in het licht, waarin alle de vreemde en te voren onbekende Kapellen, Torren,enz. overheerlykafgebeeld zyn. Dit werk „te
250% XXVII
Coraux qui fe trouvent dans le Cabinet du Roi de France, €? dons le nombre des plan- ches furpaf]e déja les 600, entre lesquelles il y en a 21 de Papillons exotiques, repré- fentées, fous leurs couleurs naturelles.
En Angleterre, où toutes les fciences € tous les arts fleuriflent € s'étendent de là comme de leur centre, en Orient € en Occident ; tandis quecomme Reine des Mers, l'on-voit flotter fon Pavillon marchand de- puis le Gange jusqu'au détroit de Magellan; dans ce Roiaume fortuné, dis-je, on voit la fcience del Hiftoire Naturelle à fon plus haut dégré. Après que M. Ellis eut éton- né le monde favant par fes belles & intér- reflantes découvertes, qui uniflent les trois Regnes de la Nature; aprés que l'im- mortel Sloane, eut par fa colleétion incom- parable, pofé les fondements du Mufeum Brittannicum, on continua à faire des re- cherches touchant la multitude des êtres créés, & à publier les obfervations qui en refultoient. M. Drury, àquiun négoce très étendu, rendoit facile de faire une collec- tion de toutes fortes d'Infecfes des deux In- des, donna, en 1771, fon cuvrage inti- tul: Illuftrations of Natural Hiftory, où tous les Papillons , les Scarabées EPC. incon- au auparavant , font fuperbément dé- peints. Cet ouvrage, qui a l'approbation générale des Amateurs fut augmenté, Van- née derniere, d'un fecond tome, qui ne le
XXVIII Fes
regt, de goedkeuring der Liefhebbers wegdragende, werd van een twede deel gevolgd, dat niet minder in waardy is» en in het voorleden jaar het licht zag, en het is tewenfchen, dat het zelve van nog meerdere moge gevolgd worden.
Door zulke fchoone voorbeelden aan- gemoedigd, had ik voorgenomen, Myne Heeren, de zeldzaamfte ftukkenuit my- ne, gelyk ik nederig vertrouw, niet on- aanzienelyke verzameling, uittegeven, en daar over met kundige en in dezen tak der Natuurlyke Hiftorie ervarene ken- ners, onder welken veelen van uwe ge- leerde vergadering zyn, raadplegende, vond ik alom eene aanmoediging tot deze onderneming, die de zucht tot fchoone wetenfchappen en fraaye konften alleen konde inboezemen. Ik vond niet alleen by myne ftadsgenooten eene hulp, welke ik met regt van de opregte vriendfchap, met welke Hun Ed. my fteeds veréerden, konde verwagten, maar zelfs boden my de nabuurige Provincien van Holland en Utrecht, gulhartig de hand in deze ge- wigtige onderneming. Zodra was myn voornemen niet aan hunne liefde tot konft bekend, of hunne verzamelingen openden zich voor het pinceel van mynen Schilder; de zeldzaamfte ftukken van Ooft-enWett- Indien; alles wat Africa, Afiën, en A- merica, fchoon en zeldzaamtft konden uit- leveren, vergaderde zich in myne woning.
Uit deze fchatten, Myne Heeren, is
HAE LS
- . D cede en rien au premier ; il ef? feulement à foubaiter qu'il foit encore fuivi de plufieurs autres.
Animé par tant d'exemples, Meflieurs, je conçus le deffein de publier les pieces les plus rares de ma colleêtion , qui, à ce que je préfume, nef pas une des moins nom- breufes. Faifant part de mon deffein aux Amateurs favants dans cette partie de l'Hiffoire Naturelle, parmi lesquels il y en a beaucoup de votre illuftre compagnie; tous mencouragerent à cette entreprife, que l'amour pour les Jciences @ les beaux arts feul pouvoit infpirer. Fe trouvai non- feulement chez mes Concitoiens un fecours, que la fincere amitié, dont ils m'honoroïent, me donnoit droit d'attendre; mais les Pro- vinces voifines de la Hollande & d'Utrecht me pretcrent généreufement la main dans cette entreprife intéreffante. Dès qu'ils eurent appris mon deffein, leur amour pour les Arts m'ouvrit leurs Cabinets & fournit un vafte champ au pinceau de mon Artis- tes les pieces les plusrares des deux Indes; tout ce que VAfie, l'Afrique & J’Améri- que ont de plus beau & d'unique fe trouva réuni dans mon Cabinet.
Ce font ces tréfors Meffeurs, qui ont
set
dit werk geboren, dat ik de Eerheb aan U Ed. luifterryke befcherming aan te be- veelen; niet, dat de werken des 4/mag- tigen en Wyzen Scheppers, van welkenik U Ed. hier de afbeeldingen aanbiede, de befcherming van ons broozeftervelingen nodig hebben, neen Myne Heeren, ik heb edeler beweegredenen; dankbaar- heid, agting, en genegendheid jegens U Ed. allen zyn de bronnen van dit bewys myner erkentenis. Daar ik de eer heb van in U Eds. geleerde vergaderingen aan- genomen te Zyn, en daar zo vaak, uit zo veele welbefpraakte monden, de be- valligheden van wetenfchappen en kuns- ten temogenleeren kennen; eifcht zulks myne hoogfte dankbaarheid, Daar Uw nyvre handel, de fteunpilaar van ons Va- derland, die het zo ftevig onderfchraagt , en het zelve dus bloey en welvaren byzet, eifcht Gy L. myne innigfte hoogachting , dieik, die een yder fchuldig is, aan allede Leden der Burgerlyke zamenleving, wan- neer zy dezelve totzo veel nuten voor- deel {trekken ; nog fterkere , nauwere ban- den dan dezen , delieftallige, de beminne- lyke vriendfchap, de fchoonfte gaaf, die de Hemel den ftervelingen gefchonken heeft, dringen my, dit werk aan UEd. optedragen.
Ontvang het dan, Myne Heeren, als myne Kunstsenooten, myne Leermees- ters, en Vrienden, met dat gunftig oog waar mede U Ed. meer dan eens myne
Fast XXIX fait naitre l'ouvrage, que j'ai l'honneur de Joumettre à votre proteltion ; ce neft pas que les ouvrages du Créateur Zout-Sage 5 Puiflant, dont je vous préfente les deffins, ayent befoin de la protection des foibles mor- tels; non, Moffieurs, ce font d'autres & plus nobles motifs, qui animent; la re- connoiflance, l'eflime, € l'affection envers vous tous font les fondements de ce monument degratitude. _Ayant l'honneur d'être ad- mis dans votre favante fociété, € d'ap- prendre par des bouches éloquentes, tou- res les beautés des fciences €} des arts, ce bonbeur exige la plus vive reconnoiffan- ce. Votre négoce laborieux, qui ef? la bafe de notre Patrie, qui la foutient fi bien, € lui donne tout fon éclat & toute fa vigueur , demande une effime fincere, que je dois, €} que tout autre eff redevable aux membres de la fociété civile, lorsqu'ils lui procurent tant d'utilité € de prosperité, Des liens plus étroits & plus forts queceux. ci, Vaimable , la charmante amitié, le plus beau don „que le ciel ait accordé à l'homme, me presfent de vous offrir cet ouvrage.
Recevez le donc, Moeflieurs, comme mes Affociés, mes Précepteurs € mes Amis, de cet oeil favorable, dont vous avez fi fou- vent régardé mes foibles efforts. Recevez
XXX geringe pogingen in U Eds. vergadering hebt gelieven goedtekeuren. Ontvang het Myne Heeren „als eene flaauwe, doch op- reste erkentenis van al het geene ik aan U Eds. verhevene kennisfen fchuldig ben; vind U Ed. hierfeilen, denkt Myne Hee- reu, dat het der Menfchelyke Natuur niet gegeven is, iets volmaakts voort te brengen, dat geen fterveling Gods wer- ken, na waarde, kan afbeelden, en dat dwalen menfchelyk is.
Ik eindig , Myne Heeren , met dien op- regten wenfch myns harten, dat de Bron van Wysheid, zyne eelfte zegenin- gen over U Eds. Vergadering, Perfonen, en Huizen uitftorte! Dat U Ed. in dit luiftetryk Genootfchap nog langen tyd, de Wetenfchappen, in U Fds. handel het Vaderland, en in U Eds. verkeering de zamenleving tot eere moogt ftrekken! Dat ons Vaderland, dat ons beroemd Amfteldam, dat dit Genootfchap, nog in latere Eeuwen bloeyende, U Eds. na- gedachtenisfen, den dankbaren lof van hunne weldaden toezwayen. Dit is de hartenwenfch van hem, die zich in U Eds. aanhoudende agting aanbevelende, zig met agting noemt,
Wel Edele Zeer Geleerde Heeren! U Eds. Dw. Dienaar
PCR AMR R. AMSTELDAM, Den 2 van Wintermaand
I 217 4
2
GE
À
le Meffieurs , comme une marque fincere de ce que je dois à vos lumieres fupérieures; fi vous y rencontrez des erreurs, fongez Mes- fieurs, que ce weft pas à l'homme d'at. teindre à la perfeition ; qu'aucun mortel ne peut dignement décrire les ouvrages du Très. Haut, € qu'il meft que naturel à Phom- me, de Je tromper.
Te finirai Meffieurs, en fouhaitant de tout mon cœur, que la Source de toute Sagefle veuille couronner votre Société, vos Perfonnes € vos Familles de fes plus précieufes bénédiêtions! Que cette illuffre Société fafle encore long-temps, l'honneur des feiences; que votre négoce foit toujours le foutien de la Patrie, & que votre conver- Jation foit leluffre de la fociétécivile! Que notre Patrie, que la fameufe ville d Am- fteldam, que cette Société enfin, floris- fant jusque dans les fiecles les plus réculés, leur aquierrent l'hommage d'une jufle reconnoiffance. Ce font là, Mes- Jieurs, les foubaits de celui, qui, fe recommandant dans la continuation de votre effime, fe dit avec refpc®,
Meflieurs ! Votre très humble très Obéiflant Serviteur, P. CRAMER. AMSTELDAM,
Ce 2 Decembre
1774
2 Le AC ae MC ane ME 27 OAT apte ME ane ME a ORE ane DRE a te ORT ane MO apte ME où Yenne NC sue OR a ce HO ane HO ane PR rn Ware AC one AO s 1e ns ef pue MIG
1e À 9
AFN
A do | Ne Me Age Basse Naut
ek»
Z
VOORREDE.
&2$%nder de drie ryken, in welken EAN Ok men gewoon is, alle de fchep- ESÉS gelen die onzen Aardbol be- wonen, te verdeelen, is de Dierkunde de voornaamfte. Niet, dat de Planten en Delfftoffen onzen aandagt minder waar- dig zyn, of dat zy eenen lageren rang beflaan in den grooten fchakel der gefcha- pene wezens , wyl alle Gods werken volmaakt zyn, en yder het ftempel draagt van de Wysheid en Almagt van den grooten Maker, en yder fchep- zel fchoonheden ten toon fpreid, die met hunnen aard en eigenfchappen over- eenkomftig zyn; maar de waare rede van de voorkeure der Dierkunde boven de twee andere ryken, fchynt my toe, - daar ingelegente zyn, dat zy vooréerst, beter op het bloot gezigt van elkander kunnen onderfcheiden worden, en het onderfcheid der geflagten veel blykbaar- der is, dan in de Planten of Delfftoffen, welke, volgens de hedendaagfche zamen-
LSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSESSSSSSSESS. | de EL Fe: dd dk di AU oil SSSSSSSSSSSSSESSSSSSSSCSSSSSESSSS* |
ÿ ae Ae Ge Tor Ket gp Le
Eft zie Ne
PENIS SENSEO PE GRETA
PRÉFACE
De ntre les trois régnes „ dans lesquels se E on divife ordinairement les êtres, See qui habitent notre globe, la Zoo- logie occupe la premiere place. Ce neft pas, que les Plantes © les Mineraux mé- ritent moins notre attention, ou qu'ils foient d'un rang inférieur dans la grande chaine des êtres créés, vü-que tous les ouvrages de Dieu font parfaits, & qu'ils font tous marqués du coin de la fageffe & de la puis- fance du grand Createur, € que tout être étale des beautés convenables à [on efpece F à fes propriétés: Mais la vraie raifon de la préférence de la Zoologie aux deux au- tres régnes, c’eff, il me femble, parceque 1°) les Animaux fe diffinguent mieux à la fimple vue, € que la différence des genres y eff plus évidente, que dans les Plantes ou dans les Mineraux, qui, felon le [yffe- me moderne, exigent un grand nombre de carateres; 2°) parce que leur fyffeme or- ganique s'approche de plus près de celui de l'Homme: 3°) parce que les facultés intel.
*
2 VOORREDE. #
ftellen, een groot getal onderfcheids ken- merken vereisfchen; tentweeden, wyl hun innerlyk zamenftel nader by dat van den Menfch komt; ten derden , wyl dere- delyke vermogens hun in meerder of minder mate gefchonken, hen voor den Menfch van onmiddelyker dienst doen zyn; ten vierden, wyl hun beftaan , le- venswyze en deelen ons meerder nuten vermaak aanbrengen. Wanneer men de talryke bende der Dieren befchouwt, ziet men, dat dezelve alle de deelen der Schepping leven en vrolykheid byzet; en gelyk er een oneindige verfcheiden- heid is, in de Planten en Delfftoffen, waar door dezelven van elkander traps- wyze afwyken, zo ziet men ook deze af- daling van het meerder tot het minder volmaakte in de Dieren. Van den Menfch, die door zyne onftoffelyke ziel aan de geeften verbonden is, tot den plantäardigen Polypus, gaat de rei onaf- gebroken door, en nergens maakt de Natuur eenen fprong. Het zoude my, op het voetfpoor van Bonnet, Pallas, en andere Geleerden, niet zwaar vallen , dezen fchakel voor te ftellen: maar om het geduld van den Lezer niet te ver- moeyen, zal ik hier flegts den rang der Gekorvenen voorftellen.
Deze uitgeftrekte rang paalt ter eene zyde in de natuurlyke order aan de Schaaldieren, en ter andere aan de twee-
PRE TALIE,
le&tuelles dont ils font plus ou moins doués, les font être d'un fervice plus immédiat à l'Homme ; 4°) parce que leur exiflence, leur maniere de vivre €? leurs parties nous procurent plus d'utilité €& deplaifir. Lors- que Von contemple la claffe innombrable des Animaux , lon voit , qu'elle ajoute à toutes les parties de la création de la vie €& dela gaiété; © comme il y a une variété infinie dans les Plantes & les Mineraux, par la- quelle ils s'éloignent par dégrés les-uns des autres, on appergoit de même cet écart du plus au moindre parfait dans les Animaux. Depuis l'Homme, qui par Jon ame imma- terielle eff uni aux Efprits, jusqu'au Po- Iype zoopbyte la chaine continue fans inter= ruption € jamais la nature y fait un faut. I] me feroit facile, fi je voulois, fur les traces de Bonnet, de Pallas, € d'autres savants , donner ici cette chaine ; mais pour ne pas fatiguer la patience du leëteur „ je me contenterai de produire le rang des Infeêtes.
Ce rang étendu aboutit dans l'ordre na= turel d'un coté aux Cruftacés, & de l'au= ire aux Amphibies ; à ces derniers, les Ine
VOORREDE. à
flagtigensaan deze laatften worden zy door het Zee - Draakje (Pegafus natans Linn.) en aan de eerfte door de zee- Duizend- beenen en Zandkokers verbonden; dus gaat dan de Natuur van het zee- Draakje tot de Torren, van dezen tot de Pergament vleugelige Sprinkbanen, enz. die door de Kappellen, met donsvleugelen begaafd, ge- volgd worden, en, wanneer men dezelven van het fchubbige ftof ontbloot , komen zy naby aan de naakte, doch fterk met zenuwen door weven vleugelen der Fuf- fers, welke door de Wespen, Byén&c., met vier vleugelen gevolgd worden. Naast aan dezen grenzen de tweevleugeli- ge Vliegen en de Spinnen, Kreeftfpinnen, Scorpioenen, Kreeften, Krabben, Vlooy- en, Watervlooyen, Piflebedden, Dui- gendbeenen, die eindelyk aan de Zeedui- zendbeenen palen.
De verfcheidenheid en fchoonheid van de Bende der Gekorvenen, hun ver- wonderlyk zamenftel, en hunne inner- lyke werktuigen , wierden, zo dra men zich met ernst op de beöeffening der Natuur begon toe te leggen, het on- derwerp van de onderzoekingen der Geleerden; door dezen hebben zich Reaumur, de Geer, Bonnet, Lyonnet Rüjtl, en veele anderen beroemd ge- maakt. Maar fchoon deze groote Man- nen, wier naamen in de Jaarboeken van waare geleerdheid onfterflyk gewor-
sé
PREFACE. 5
feêtes font liés par le Pegafe (Pegafus natans Linn.) € aux premiers par les Nereides € les Tubulaires; ainfi la Nature va du Pegafe aux Scarabées, de ceux - ci aux Sau= terelles aux ailes à demis etuis, &c, qui font fuivies par les Papillons aux ailes farineufes,& , lorsqu'on les prive de leur pouffiere écailleufe, ils approchent beaucoup des ailes nues € bien tiflues de nerfs des Demoifelles , qui font Juivies par les Guëê- pes, les Abeilles &c. à quatres ailes. A ceux-ci font fuivis immédiatement les Mou- ches à deux ailes, les Araignées, les phae langes , Jes Scorpions , les Ecrevifles, les Crabes, les Puces, Jes Pucerons, les Cloportes, les Mille-pieds, qui enfin aboutiffent aux Nereides.
La variété € la beauté de cette multi. tude d'Infèctes, leur [fru£ture admirable, € leur mechanifme organique devinrent Pobjet des recherches des Savants, dès que l'on Je mit ferieufement à étudier la Nature; parlà Reaumur , de Geer , Bonnet, Lyon. net, Rôfel ef d'autres fe font rendu célébres. Mais bien que ces grands bommes, dont les noms font devenu immortels dans les Anna les Javantes, aient acquis bien des louan= ges, ils ne pouvoient néanmoins avoir pour objet que les Infeêtes du pays, tandis que ceux, que l’on trouve dans les trois autres
2 VOORREDE.
den zyn, veel lofs door hunne navor- fchingen behaald hebben, konden de- zelve flegts de inlandfche Gekorvenen ten onderwerpe hebben, terwyl die, welke buiten Europa in de drie overige waereldsdeelen, zo ten opzigte van hun zamenftel, als veeltyds van hunne ui- terlykegedaante, onbekend bleven. Wat het eerfte aanbelangt, Zekerlyk kan ons de Analogie of overeenkomft veel te hulp komen, en wy konnen in vee- len door de gelykheid der uitwendige gedaante , ook over de overeenkomft van het tuigwerklyk zamenftel gis- fen. Wat de kennis der uiterlÿke gedaante aangaat, deze wykt in groot- te en figuur dikwerf zeer verre af van die geene, die in Europa gevonden worden; gloeyender verwen, grooter ftukken en van eene geheel verfchillen- de gedaante, wekken het weetgierig vernuftcot hunne befchouwing op; maar dewyl deze Dieren, in verafgelegen oor- den van onzen Aardbol geplaats, met veel zorg moeten gevangen, behandeld en bewaard worden, en zommige ten hoog- {ten zeldzaam en ter naauwernood be- kend zyn, leenen het Pinceel en Gra- veer -ftift hunne hulp , om de zeldzaam- fte ftukken door afbeeldingen te ver- menigvuldigen en te vereeuwigen. De edelmoedigheid van die Liefhebbers der Natuurlyke Hiftorie, welker omftandig-
PERS
PRERMACHE
parties du monde, EP qui par conféquent font étrangers à l'Europe, demeuroient in- connus, tant à l'égard de leur flruêture, que fowvent de leur forme exterieure. Pour ce qui ef} du premier ; Vanalogie ou le rapport nous peut être d'un grand fe- cours, €? en plufieurs nous pouvons faire des conjeêtures de la reflemblance de la forme exterieure, € du rapport de la fruêture organique. Pour ce qui ef} de la forme exterieure, elle Ss'écarte fou- vent beaucoup, pour la grandeur & pour la figure, de ceux, que l'ontrouveen Europe: des couleurs plus vives, des pieces plus gran- deset différentes excitent le Savant curieux à les contempler. Mais comme ces Animaux, placés dans les lieux éloignés fur notre glo- be, ne font pris, maniés & confervés qu'a- vec beaucoup de foin, € que quelques-uns même font extremémenr rares, le pinceaw € le burin pretent leur fecours pour aug- menter € cternifer les pieces les plus rares par des peintures & gravures. La géné- rofité des Amateurs de l'biffoire naturelle, dont les circonftances permettent de faire des colleêtions des merveilles de la Nature, ouvre à préfent tous les cabinets & rend la connoiflance des êtres créés plus généra- le & d'autant plus étendue, lorsqu'au moyen de la peinture, elle l'expofe devant tous les yeux. 1 feroit à foubaiter, que chaqu'un, qui prend à coeur l'avancement de cette feience , voulüt prendre à téche
VOORRE D E.
heden het toelaten, om de wonderen der Natuur te verzamelen, opent thans alle de verzamelingen, en maaktdeken- nis der gefchapene wezens algemeener, en zo veel te uitgebreider, wanneer Zy door middel van de Schilderkunft dezel- ven aan alle oogen tentoonfteldt. Het waretewenfchen, dat yder, aan wien de bevordering dezer kennis ter harten gaat, eenen tak der Gekorvenen op zich name ; dus doende zouden wy eindelyk eens eene volkomene verzameling vandit deel derfchepzelen verkrygen. Defchrandere Heer Ff. Æ. Voet, zo bekend door zyne verheven Dichtkunde, opent thans den weg, door die fchoone verzameling van Torren, waarmede zyn Ed. het Toneel der Schaalvleugeligen geöpend heeft, en met het welk hy nog ruftig voort vaart. De Heer Röfél van Rofenbof, heeft alle de gekorvenen van Duitfchland afge- beeld en befchreven; de Heer Geoffroy, die van Vrankryk; de Heeren Wilkes en Albin, die van Engeland; de Heer Lin. neus, die van Sweden, doch zonder af- beeldingen. De Heer L’admiral, had die van Nederland. begonnen in fchoone geëtfte Platen, en thans houd zich de Heer Sepp, met het zelve oogmerk bezig, en heeft met eene onnavolgelyke konft en nauwkeurigheid reeds XXI. fchoon ge.
kleurde afbeeldingen in het licht gege. ven.
ENOS PROMACH. 5
une des branches des Infeêtes; de cette ma- nicre nous aurions enfin une colletion com- plete de cette partie des êtres. Le favant Monfr. J. E. Voet, fi connu par fa poëfie Jublime, nous ouvre le chemin par la belle colleêtions des Scarabées, dont il vient d'ou- vrir le théatre des Coleoptêres, €? avecle- quel il continue affidüment. Monfr. Rö- fel von Rofenhof, a peint € décrit tous les Inféêtes de V Allemagne ; Monfr.Geof- froy, ceux de la France; Meffrs. Wilkes & Albin, ceux de l'Angleterre; Monfr. Linnæus, ceux dela Suede, mais fans figu- res. Monfr. L'admiral, avoit commencé ceux de la Hollande par des gravures, & prélentement Monfr. Sepp s'occupe avec le même but; € avec un art €} une exattie tude inimitable il a déja donné en public XXI planches très bien enluminées.
6 VODRREDE.
Wat de uitlandfche Kapellen aangaat; de Heer Knorr, had er reeds eenigen in zyn groot werk Delicie Natura genaamd, in coleuren uitgegeven ; ook had de Heer Clercin Zweden, veelen der uitland- fche Kapellen, uit het Cabinet der Ko- ninginne met coleuren afgebeeld, gelyk ook de Heer D’.Aubenton, uit het Cabi- net van den Koning van Vrankryk. De Heer Drury, heeft onlangs begonnen alle de uitlandfche Kapellen van zyne verzameling in het licht te geven.
Door dit voorbeeld aangemoedigd, deed ik reeds voor eenige jaren, myne verzameling van uitlandfche Kapellen door den Heer Gerrit Wartenaar Lam- bertz, in hunne natuurlyke verwen ten nauwkeurigften affchilderen, en deze afbeeldingen met anderen uit de rykfte verzamelingen der Nederlandfche Lief- hebbers vermeerderen, voor welke blyk van agting ik hun Ed. hier myne dank- baarheid betuige. Doch, dit alleen tot myn eigen genoegen doende, was ik nergens minder op bedagt, dan om dit werk met den druk gemeen te maken, en den Liefhebberen van natuurlyke zeldzaamheden onder het oog te bren- gen, wyl myn handel my geen tyd overliet, om het zelve naar behoren te fchikken. Edoch door de voorbeelden van
een’ Drury, een’ D’ Aubenton,en anderen sthoopt, om ook het myne tot bevor-
PRERACHE
A l'égard des Papillons exotiques , Mon- fieur Knorr „en avoit déja donnés quelques- uns de colorés dans fon grand ouvrage De- licie Nature; de même Monfr. Clerc, en Suéde, a peint plufieurs Papillons exotiques du Cabinet de la Reine; & Monfr D'Au- benton, du cabinet du Roi de France, Monfr. Drury, a commencé depuis peu, de donner en public tous les Papillons exo- tiques de fa collection.
Encouragé par cet exemple, je fis pein- dre au naturel & avec la plus grandeexac- titude ma collection de Papillons exotiques, par la main de Monfr. Gerrit Wartenaar Lambertz, @ j'augmentai encore ces def- Jeins de bien des autres, tirés des plus ri- ches collections des Amateurs dans la Hol- lande, dont je reconnois ici publiquement l'amitié généreufe. Mais, comme je n'avois fait executer ces deffeins colorés, que pour mon propre amufement , je ne penfois à rien moins qu’à publier cet ouvrage, & à le préfenter aux yeux des Amateurs, puisque mes affaires mercantilles ne me laiffoient pas de loifir pour arranger un ouvrage de ce genre. Animé cependant d'un coté par: les exemples d'un Drury, d'un Aubenton, & pref]é de l'autre par les follicitations réi- tirées des Amateurs, ainfi que des Li- braires S, T, Baalde, dans cette ville & de J. van Schoonhoven & Comp. à
VOORREDE. 25
dering en opbouw van dezen fchonen tak van de Natuurlyke Hiftorie toe te bren- gen, en aangefpoord, door het aanhou- dend verzoek der Liefhebbers, gevoegd by dat van de nyvre Boekhandelaars S. F. Baalde, alhier, en F.van Schoon- - hoven en Comp. te Utrecht, als welke my aanboden, dit werk voor hunne re:
kening te willen laten drukken, en met.
de natuurlyke coleuren uit te geven, deed my eindelyk tot de uitgave over- hellen. Het vriendelyk aanbod van den Heer Caspar Stoll, om my daarin alle mogelyke hulp te verlenen, indien ik tot de uitgave konde bewogen worden, was by my in dit geval van groot gewigt. De kundigheden van dien Heer, indezen en andere takken der Natuurlyke Hifto- rie, waren my ten vollen bekend. Het ware derhalven onheufch, zulk een vrien-
delyk aanbod , zo gulhartig gedaan, van :
de:-hand te wyzen. Ik nam des befluit „ te meer, dewyl ik de menigte myner af- beeldingen overziende, niet konde na- gaan, dat er tot noch toe zulk een vol- ledig werk over de uitlandfche Vlin- ders, het licht zag, het geen my met het aangenaam vooruitzicht vleid, dat myn werk by de Liefhebbers der Natuurlyke zeldzaamheden met een gunftig oog zal ontvangen worden, te meer, wylik durf verzekeren, dat de tekeningen en coleu ten getrouw zyn.
PREFACE. -
Utrecht, qui moffrirent de l'imprimer à leurs depens € de le donner avec des des- Jeins colorés d'après le naturel, je m'y ren- dis enfin. La générofité de Monfr. Cas- par Stoll, qui m'offrit tous les fecours pos- fibles, fi je voulois me refoudre à publier cet ouvrage, meétoit en ce cas d'un grand poids. Ses lumieres dans cette branche de Phiftoire naturelle, ainfi que dans plufieurs autres, ne m'étoient pas inconnues. € Aux roit donc Cé une grande ingratitude, que de refufer des offres fi amicales & partant d'un coeur fi généreux & fincere. Fe ny déterminai donc, © d'autant plus, parce gwexaiminant le grand nombre de mes des= feins je ne trouvois pas, que jusques ici il parút encore en public un ouvrage auf}? complet fur les Papillons exotiques, ce qui me fait croire, que mon ouvrage fera agréable aux yeux des Amateurs, de plus. puisque j'ofe affurer, que les deffeins & les couleurs font fidels.
8 VOORRE DD E. de
Ik heb de meeft bekende Schryvers aangehaald, zo ver zy de Kapellen, die n myn werk gevonden worden, afge- beeld of befchreven hebben; met die befcheidenheid, dat, daar zy myns oor- deels feilen „ik zulks aan het kundig oog der Liefhebberen, in deze wetenfchap ervaren, overlaat , zonder hunne dwaling op te halen. Ik maak ook in myne be- fchryvingen geen gewag van de coleu- ren, wylmen dezelven uit de gecoloreer- de afbeeldingen beter met een’ opflag van het oog zien kan, dan door eene langwylige en verdrietelyke befchryving bevatten; alleen maak ik melding van dezelven, alwaar een verfchillend dagligt den gloed der verwen verandert, en de- zelven op zekere wyze gehouden, dof of glanzig vertoont; en, dewyl alle de te- keningen na de oorfprongelyke ftukken gemaakt zyn, zo in myne eigen verza- meling, als in die van andere Liefheb- bers, beruftende, heb ik alom de naamen der Heeren, die my, ter volmaking van myn werk, hunne zeldzaamfte en my ont- breckende ftukken ter aftekening me- cegedeeld hebben , met dankbaarheid gemeld, en betuige hier myne erkente- niffe voor hunnen edelmoedigen byftand, zonder welken , het werk veel van zynen luifter zoude hebbe moeten derven.
Wyl er ook tot heden toe geen vaft zamenftel bekend is in de Dierkunde,
PRE NO
Pai cité les Auteurs les mieux connus 5 qui ont donné des déftriptions ou des figu- res des papillons, qui fe trouvent dans ma colleêtion ; toutefois fans faire remarquer ; où ils fe font mepris à mon avis, aimant mieux lailfer cela au jugement éclairé des connoiffeurs. Te ne fais point mention dans ma défcription des couleurs , parceque l'on peut mieux les decouvrir d'un coup d'oeil dans les figures colorées, qwelles ne fe comprennent par une deftription ennui- eufe; j'en parle fenlement lorsque les cou leurs varient € Je montrent plus ou moins luifantes felon le différent jour auquel elles font expoftes ; € comme tous les deffeins ont été faits d'après les originaux , tant de ma propre collection, que de celles d'autres Amateurs ; j'aicité les noms des Meffieurs , qui ont eu la bonté de me faire part des originaux les plus rares , qui me man- quoient, pour les faire deffiner. Te te- moigne ma reconnoiflance à ces Meffieurs, de la généreufe aff;ffance, qu'ils ont bien voulu me préter, € fans laquelle, l'ouvra- ge per droit beaucoup de fon luffre.
Comme jusques à préfent on ne connoit point de Jyfleme methodique fixé dans la
WOORREDE.
heb ik in het fchikken der afbeeldingen geene rangfchikking in agt genomen, te meer, wyl zulks met de grootte der Plaaten niet wel konde overëenkomen; ook brengt de verfcheidenheid der ge- daante een zeker fieraad mede , die het oog behaagt, dat door eene geregelde agterëenvolging vermoeid word. Daar en boven, indien iknaderhand, al ware het flechts drie, nieuwe te voren anbe- kende Kapellen ontdek , zal zulks, zon- der verbreking eener rangfchikkende order, eene plaat konnen geven, en dus zoude men met den tyd den Liefhebbe- ren eene volledige verzameling kunnen mededelen.
Ik heb egter in de korte befchryving dezer dieren , derzelver woonplaatzen en
hunnen rang ‚dien zy in het zamenftel van
den Heer Linnaeus hebben , aangewezen, en zyne bynamen behouden, alôm, waar dezelven in zyn werk befchreven zyn, kunnende dus myne afbeelding zeer ter opheldering van het zamenftel van dien groten Mandienen. Zulken, die nergens befchreven zyn, heb ik op zyn voor- beeld, namen van Griekfcheof Romein- fche helden toegevoegd, om dus, zo veel my mogelyk was, alle verwarring in dezen te vermyden. En op dat de Liefhebbers van deze fchoonheden der Natuur met een’ opflag zouden kun- nen zien, totwelken rang ydere Kapel,
PRESET ANCHE, 9
zoologie, je mai futvi aucune méthode [ys- tematique dans arrangement des figures, puisque le format des planches ne le permet. toit pas; outre que la variété des formes donne une certaine grace, qui plait à l'oeil, € qu'au contraire une fuite non interrom- pue des mêmes figures fatigue la vue. De plus, en découvrant par la fuite des Pa- pillons inconnus, quand même il n'y en au- roit que trois, on pourra en avoir une planche, fans que pour cela l'ordre metbo- dique foit dérangé, © ainfi on pourra avec le temps fournir aux Amateurs une collec- tion complette.
Dans la déftription abrégée de ces ani- maux , j'ai marqué les pays qu'ils habi- tent, © les rangs qu'ils ont dans le Syffe- me de Monfr. Linnaeus. ai rétenu auffi les noms tels, qu'ils les a donnés dans la XII édition de Jon fyf?eme dela Nature; ainfi mes figures pourront fervir d'éclair- ciflement au fyfleme de ce grand homme. Pour les autres, dont on ne trouve nulle- part des défiriptions , je leur ai donné, à Jonexemple, des noms d Héros Grecs ou Ro- mains „ pour éviter de cette maniere, le mieux pofible, toute confufion. Et afin que les Amateurs des beautés de la Natu- re puflent découvrir d'un coup d'oeil, en quel rang il faut-placer chaque Papillon, Joit de leurs propres colleêtions , foit de
% %
e
10 VOORREDE. LS
het zy uit hunne verzamelingen, hetzy van myne afbeelding, behoort, zal ik de verdelingen van den Heer Linnaeus, hier laten volgen.
De drie hoofdverdelingen van den Heer Linnaeus zyn, Papiliones of Dag- Kapellen, kennelyk aan hunne geknod- fte fprieten. Sphinges of Pylftaarten, welker fprieten in het midden dikker zyn en prismatifch, en Phalaenae of Nagt- Kapellen , die gekamde of pun- tig uitlopende fprieten aan het voorhoofd dragen.
De eerfle rang, die der Dag-Kapel- len, heeft vyf gezinnen,
JL ÆEquites of Ridders; dezen hebben
de bovenvleugels van den agter-
_terften of onderften hoek tot aan den
voorften hoek of tip langer, dan
van den agterften hoek tot aan het gewrigt.
Dezen zyn weder in twee verdelin-
gen gefplitft.
Ca) Trojaanfihe Ridders (Equites Trojani), die mer bloedrode vlakjes aan de borft getekend zyn.
Cb) Grickfohe Ridders C Equites Æchivi) ; dezen, die een 00g- je aan den hoek der onderfte
PRÉFACE.
mes figures, je donnerai ici les divifions de Monfr. Linnaeus.
Les trois rangs de Monfr. Linnaeus font les Papillons diurnes, que Von recon- noit à leurs antennes à boutons. Les Sphinx, dont les antennes plus groffes dans la partie intermediaire font prismati- ques, & les Phalènes à antennes peêtindes ou en peigne, ou bien filiformes.
Le premier rang, celui des Papillons, Je divife en cinq familles.
L. Equites ou Chevaliers, dont les ai les Jupérieures, méfurées depuis l’an- gle pofiérieur , jusqu'à la pointe ou lefommet, font plus longues, que de l'angle poftérieur , jusqu'à la bafe , où elles S'attachent au corps de P Infeête.
Ceux-ci font derechef divifés en deux parties.
(a) Chevaliers Troyens CEquites Trojani), dont le corcelet ef teint au deflous de taches rou ges.
CP) Chevaliers Grecs (EquitesAchi- Vi); ceux-ci ont une tache en forme d'oeil, au coin des ailes
ÿ
VOORRE DE.
wieken, by hetligchaam, heb- ben, misfen die bloedrode vlakjes.
1. Heliconii, Parnas Kapellen [of ge-
ftrekte Kapellen], hebben lange fmalle ongekartelde vleugels, de bovenfte langwerpig , de onderfte zeer kort.
HI. Danai of Danaus Kapellen, hebben
rondägtige ongekartelde vleugelen ; . zy hebben twee verdelingen.
(a) Danai Candidi of witte Danaus Kapellen, wier grondcouleur wit is, of geel, of oranje.
(b) Danai Feftivi of bonte Danaus Kapellen, welken met ver- fcheiden couleuren pralen.
IV. Nymphales of Nimphen; dezer wie-
ken zyn gekarteld; zy hebben twee afdelingen.
(a) Noympbales Gemmati of geöog- de Nimpb Kapellen; dezen hebben oogswyze kringen op de vleugels.
(b) Nymphales Phalerati ; onge-
ae
PREFACE. Te
en ferceures, proche du corps, ES ils n'ont point ces taches rou-
ges.
II. Heliconii, Mufes, ou Papillons à
HI.
IF
ailes oblonques; ceux-ci ont les ailes longues étroites € fans dentelures, les ailes fupcérieures font oblongues , & les inférieures font fort courtes.
Les Danaides ( Danai), avec des ailes rondes fans dentelures , ils Je die vifent en deux fections.
(a) Danaides blanches (Danai Cana didi), dont la couleur des ailes ef? blanche, jaune ou orange.
(b) Danaides bigarrées (Danai fes. tivi), dont les ailes font bigare rées de plufieurs couleurs.
Nymphes (Nymphales ), à ailes dere telées , ils fe divifent en deux feca tions.
(a) Nymphes oculées (Nymphales gemmati); ceux-ci ont des cer= cles en forme d'yeux fur les aie les.
(b) Nymphes aveugles (Nymphas
VOORREDE.
42
oogde veelcouleurige Nimpb Kapellen , deze vleugels zyn [van meer dan eene couleur; doch ] zonder oogjes.
V. Plebeji of Veldburgers; dezen wy- ken den voorigen in grootte; en zyn weder in twee deelen afgedeeld.
(a) Plebeji Rurales, onëdele Veld- burgers, of Schildpaddetjes ; dezen hebben vlakken van ee- ne donkerder verw, op eenen ligteren grond der vleugels.
(b) Plebeji Urbicolæ of Dikkopjes ; meeft met witte, of doorfchy- nende vlakjes op de vleugelen.
De tweede Rang, bevat de Sphinges of Pylftaart Vlinders ; dezen zyn, door den Heer Linneus, van de Nagt- Vlin- ders afgezonderd [uit hoofde van de prismatifche fprieten ]; en bevatten vier afdelingen.
Ça) Spbinges alis denticulatis, gehak- kelde Pylftaarten; dezen hebben de vleugelen gekarteld.
PREFACHE.
les phalerati), ils ont les ailes de plufieurs couleurs, mais Jans cercles oculaires.
V. Plebejens (Plebeji) , ils font beaucoup plus petits que les Nymphes € les Danaides € fe divifent en deux fa- milles.
(a) Plebejens communs, ou Clo- portes ( Plebeji rurales ) ; ceux-ci ont des taches foncées fur le fond clair des ailes.
(b) Plebejens nobles ou têtus (Ple- beji urbicolae) à taches trans- parentes , ou blanches fur les ailes.
Le fecond rang contient les Sphinx, que Monfr. Linnaeus a feparés des Phalè- nes à caufe des antennes prismatigues; ils
font contenu dans quatre familles.
(a) Sphinx bourdons (Sphinges alis denticulatis); ceux-ci ont les ailes dentelées.
VOORREDE. (b)
Sphinges alis integris, ongehak- kelde Pylftaarten, welker vleu-
gelen niet gekarteld zyn.
(ce) Sphinges, Onruftjes; de wieken van dezen zyn ongekarteld , veel- tyds doorzigtig, en de aars is ruig.
Cd) Sphinges adfcite. Baftaard On- rufijes ; dezen zyn zeer klein en hebben rams hoornige fprieten en ringen om het lyf, in gedaan- te en houding naar de Pylftaart Kapellen zweemende.
De drie eerften worden egte Pylftaarten en de laatften, on- egte [ of Baftaard Pylftaarten ] genoemd.
De derde Rang beftaat uit Phalene of Nagt- Vlinders, welken in agt verdee- lingen onderfcheiden zyn.
(a) Attaci Spiegeldragers of Atlas
ak
PERIE PAR, 13
(b) Sphinx entiers (*) Sphinges alis integris), dont les ailes n'ont point de dentelures.
(Cc) Sphinx éperviers (ano barba- to) ; leurs ailes font fans dente lures, presque toujours diapha- nes ou transparäntes, € leder- nier anneau eft fort barbu.
(d) Sphinx beliers (Sphinges ad fcitæ); ceux-ci font fort pe- tits, € ont des antennes en for- me de cornes de belier ; le ventre a des bandes ; la figure € Vat- titude reffemblent aux Sphinx bourdons.
Les trois premieres familles font des Sphinx vrais, € la derniere contient des Sphinx
faux.
Le troifieme rang contient les Phaïé- nes ou Papillons noëturnes (Phalaenæ ) € oft divifè en huit fections.
(a) Phalênes à miroir (Attaci), se
mar] M FORE
(*) M. M. De Geer € Geoffroy ne comptant que les Sphinx bour dons , éperviers € beliers, le Traduêteur françois a pris la liberté d'inventer ce mot parce qu'ils on des ailes entieres, fans decoupures ou denteluress
x VOORREDE. 2
Kapellen; dezen hebben Pluims- wyze Kamfprieten , uitgebreide wieken, in welken glasägtige of doorzigtige oogen [of Maantjes | zyn.
Cb) Bambyces of Zyden Spinders , met Pluimiprieten, afhangende wie- ken, of de onderfte wieken voor- uitfteckende.
(c) Noëtue, of Draadfprietigen, ook wel borftelfprieten genoemd; zy hebben op elkander fchuivende en [fchuins] aflopende wieken.
Cd) Geümetræ, Landmeeters [Band- uiltjes]; dezen dragen de vleu- gels , horizontaal ; zommigen hebben dezelven (a) rond, en anderen (b) hoekig.
Ce) Tortrices, of Bladrollers; dezen dragen ftompe , aan den buiten- rand kromlopende vleugels.
Cf) Pyrales , gefchaarde [of gevork- te], wier vleugelen tegen elkan- der {fluiten en eene [opene] fchaar of driehoekige figuur [of hoek] maken.
Ce) Tince, of Mot. Uiltjes, die de
@)
_(d
PREFACE..
ont des antennes en peigne plumas- fles, ils portent les ailes étendues, dans lesquelles on voit des yeux, od des lunales vitrées.
Phalênes fileufes (Bombyces); ils ont les antennes en peigne, les ailes en toit ; les inferieures de- bordent les fupérieures à leur bafe.
(c) Phalênes hiboux (Noêtue), Jes
ailes font filiformes, € les ailes en toit de vive arrête.
Phalênes arpenteufes ( Geome- tre), ou Phalénes à bandes ; ceux- ci portent les ailes borizontale- ment; elles font Ça) rondes ou (b) anguleufes.
(e) Phalênes rouleufes (Tortrices),
ils ont des ailes obtufes, dont le bord exterieur fe courbe.
Cf) Phalênes fourchues (Pyrales),
les ailes de ceux-ci fe joignent le long du dos, & fe féparant enfui- te, ils font un angle.
(g) Phalènes teignes (Tinee) , ils
VOORREDE.
vleugelen als eene rol om hetlyf geflagen hebben.
(h) Alucitæ, of Veer- Uiltjes; de- zen hebben de vleugels tot het gewrigt toe gefpleten in drie of vyf deelen, en zyn wit of bruin.
Hier zoude ik myne voorrede flui- ten, indien de dankbaarheid my niet noopte, myne hartgrondige erkentenis te betuigen aan den Hoog Welgebooren Heer, den Heer Baron H. W. Rengers, Prafident in den Hogen Krygsraad , Lieutenant Generaal ten dienfte dezer Landen, Kamerheer van Hare Koning- Iyke Hoogheid, Mevrouwe de Prinfesfe van Orange, enz. enz. enz., voor de fchoone verzameling, met welke Zyn Hoog Welgeb. myne pogingen heeft ge- lieven te hulp te komen, en te onder- fteunen, door my een aanzienelyk aan- tal van zeer zeldzaame en fraaye ftukken uit Zyn Hoog Edel Geb. koftbaare en ryke verzameling, ter aftekening toe te zenden, door welke aanmerkelyke hulp, my zo onverwacht als aangenaam toegebragt, dit werk met over de hon- derd en vyftig foorten vermeerderd is, voor welken ik dien edelmoedigen Be- fchermer van deze en alle andere nutti- ge Wetenfchappen, myne dankbare en altoos durende verpligting betuige.
PREFACE. 15
portent les ailes en cylindre autour du corps.
Ch) Pterophores (Alucite) , ils ont les ailes divifdes en trois ou cinq parties, la couleur en ef? blanche où brune.
Te pourois finir ici cette préface, fi la reconnoiflance ne mobligeoit pas à m'acqui= ter de mes devoirs envers Monfieur le Ba- ron H. W. Rengers, Préfident du haut Confeil de Guerre, Lieutenant Général au fervice de leur H. H. P. P., Cham- bellan de S. 4: R. Madame la Princeffe d'Orange, &c. &c. &c. de la belle Colleëion, de laquelle fon Exellence a daigné feconder EP foutenir mes efforts , en m’envoyant ur nombre confidérable des pieces les plus Del les €} les plus rares, de fon magnifique © riche Cabinet, pour les faire deffiner en couleurs ; par ce foutien , auffi inopiné qu’ a- gréable, mon ouvrage eff enrichi de plus de cent cinquante efpeces , dont je temoigne ma gratitude fincere à ce généreux Mécéne des Sciences €} des Arts.
6 MO OR RARE DIE as
Ik verzoeke ook mynen lezer, dat, indien hy de Kapellen zyner verzame- ling met myne afbeeldingen vergely- kende, eenig verfchil vind in de don- kerere of ligtere couleuren, tuffchen zyn origineel ftuk en myne afbeelding, in het oog houde, dat de couleuren der Kapellen door langheid van tyd verflau- wen, en in myne afbeeldingen, zo veel mogelyk, altyd na de frifchfte en gloei- endfte gemaald zyn; de Kapellen ver- fchillen, levendezelve , dikwerf in kragt van verw, na het verfchil der Land- ftreck.
Dit weinige heb ik nodig geöordeeld den lezer te berigten. Indien dit werk zyne‘goedkeuring wegdragen en hem door de befchouwing dezer Sieraaden der Schepping, tot de erkentenis van de Wysheid, Almagt en Goedheid van den Grooten Schepper opleiden moge, zal ik myn doel ten vollen bereikt hebben.
Oerle Dn
PREMIE
Fe prie auffì mon Leêteur de fe Jouve- nir, que, fi en comparant les Papillons de fa colleêtion avec mes Planches , il trou- ve quelque différence dans les couleurs plus claires, ou plus obfcures, entre Jon origi- nal € mes peintures, les couleurs des Pa- pillons deviennent plus foibles avec le
temps, & que dansmes deffeins on a choifi
les couleurs les plus fraiches & les plus vi- wes. La force des couleurs même ef} dif- férente, dans les Papillons vivants, felon les différents climats.
Voilà de quoi j'ai cru devoir avertir le Leëteur. S'il daigne honorer cet ouvrage de Jon approbation, € que ces chefs d'oeu- vres de la création lui falfent reconnoître la fagefle, la bonté, € latoute - puiflance du grand Createur, j'aurai atteint mon but.
P. CRAMER.
Pat SSSSSSSISSSS SISSISSSSSSSSSSSSSSSSSE NK
ERN:
SSS:
BESCHRYVING
UITLANDSCHE KAPELLEN.
6 4 8 o & $ € à 6 €
. 0
DÉSCRIPTION
BENE MEBONS EXO TTOUES:
10 ME AE LIT
Fig. A.B. Daans. Deze zeldzaame Dag-Kapel behoort , volgens de rang- fchikking van den Heer Linneus, onder de bonte Danäus - Kapellen (Pap. Danai Feflivi). Het zonderlinge maakfel der knoppen aan de fprieten wykt van de andere Dag-Kapellen af. Ik kenne nog maar zes foorten, welken de fprieten als dezen geknopt hebben. ven en onderzyde , met den {taart naar het lichtgekeerd,befchouwt, en met den rug naar het licht gekeerd ftaat, dan hebben
de wieken en het geheele lyf een groe
nen weerfchyn , zo dat haare geheele brui-
ne kleur als verdwynt. Haare woonplaats
is in America, en zy is my uit de Ber-
bices toegezonden, alwaar zy zig in de I Deen.
Als men de bo--
PL A Nene Ies
Fig. A. & B. ID scare Ce rare Papil- lon Diurne appartient, fuivant la divifion: de Mr. Linnæus, aux Papillons panachés (Pap. Dan. Feft.). La finguliere [fruc- ture des maffes de fes antennes differe de celles des autres Papillons Diurnes. en'en connois que fix efpeces, qui aient ainf les antennes graindes. Quand on eff tourn le dos du côté de la lumiere, tenant la partie poftérieure du Papillon vers foi, € que l'on regarde le côté fupérieur €? le côté in- férieur, les aîles & tout le corps parois- fent être d'un beau verd chatoyant, de forte que fa couleur brune disparoft entie… rément. Ce Papillon fe trouve en Ame- rique, € il m'a été envoyé des Berbices, où il Je tient dans les Bois. On le trouve A
2 BESCHRYVING van
bosfchen onthoud; men vindze ook te Surinamen, maar daar vallen zy kleiner. Fig. C. D. Liriope. Weegens de on- gekartelde vleugels, zou deze mede on- der de bonte Danäuflen (Pap. Danai Fes- tivi) behooren. Zy heeft de twee voor- fte pooten in vergelykinge van de vier agterfte kort, en is dus een vierpootige Kapel 5). Zy komt van Surinamen.
DESCRIPTION per
auffi à Suriname; mais ceux-ci font plus petits.
Fig. C. & D. Liriope. L'on pourroit auffi placer celui-ci parmi les Papillons pa- nachts (Pap. Dan. Feft.) à caufe de fes afles non-dentelées. Il a les deux pieds de devant plus courts en comparaifon des qua- tre autres, par conféquent c'est un Papil- lon tetrapode (*). Il vient de Suriname.
:(#) Om alle langwyligheid in het toekomende te ver- myden, zal ik hier met weinig woorden zeggen, wat wy verftaan, als wy van het getal , of maakfel der poo- ten aan de Dag- Kapellen fpreeken. Zespootige noemt men die, welke weezentlyk zes egaale pooten 5 MEE haakjes of nagels bezet, hebben. Gelyk mecft alle Ka- pellen, welke de voorfte wieken, van den agterhoek naar den tip toe, langer hebben, dan van den agter- hoek, naar het gewrigt: zoo als byna alle de zooge- naamde Pagies of Ridders, witte en geele Danäuffen, Piffebedjes, Argusjes en Dikkop-Kappellen. De vier- pootige Kapellen zyn tweederley, deeerfte zyn zulken, de welken de twee voorfte pooten kort, ruig, als een kwaftie, teegens de borft of hals aangelegd hebben, en dezelve miffchien voor voclders of handen gebruiken, en dus maar op de vier agterfte kunnen loopen; gelyk meeft alle Kapellen met gehakkelde wieken, en zulken die paarlemoeragtige vlakken op dezelve hebben. De andere foort van vierpootige Kapellen zyn de zulken 5 welken de voorfte pooten wel niet zoo ruig, maar een derde gedeelte korter en zonder nagels bezet, hebben, waar door dezen dan eeven gelyk de andere vierpoo- tigen, de twee voorften niet kunnen gebruiken, om op te loopen; maar welke hun mede voor voelders of handjes moeten dienen. Mooglyk om met de zelve ruim baan te maaken, em alzoo beter met hunnen lan- gen fuiger haar voedfel uit de bloemen te haalen. Het zyn meeft geoogde Gras - Kapellen welken deeze cigenfchap bezitten. Zoo dat als ik in dit werk van de pooten geen gewag maak, het altoos zespootige Kapellen zyn,
(*) Pour éviter dans la fuite toute prolixité, nous dirons ici en peu de mots, ce que nous entendons, lorsque nous parlons du nombre €ÿ de la forme des pieds des Papillons Nous nommons. Papillons Jixpedes, ceux qui ont effetkivement fix pieds égaux garnis d'onglets, comme ont
diurnes.
la plupart des Papillons, dont les aîles antérieures font plus longues depuis l'angle poftérieur jusqu’au bout de ces mêmes aîles, que depuis Pangle poftérieur jusqu’à la bafe des ailes, comme presque tous les nommés Pages ou Chevaliers, les Pa- pillons blancs € jaunes, les Cloportes, les Argus & les Groffes-têtes. Les Papillons tetrapodes font de deux efpeces ; les premiers font ceux qui ont leurs pieds antérieurs, (qui font courts € vélus, comme une broffe) joints à leurs poi- trine ou à leur col, €S qui leur fervent apparemment de mains, car ils ne msrchent que fur quatre pieds, comme la plupart des Papillons, qui ont les ailes échancrées, de même que ceux „qui ont des taches de grisde perle. Les autres epeces de Papillons tetrapodes font ceux , dont les pieds antérieurs ne font Das tant garnis de petits poils,mais qui font d’untiers plus courts que les autres € fans onglets, de forte que ceux - ci ne peu- vent non-plus que les précédents s’en fervir pour marcher, mais ils leur tiennent lieu de mains, cpparemment pour at- teindre plus facilement jusqu'au fond du celice des fleurs, d’où ils tirent leur nourriture. Ce font pour la plupart des Papillons Nymphesà yeux , qui pof]edent ces qualités. Ain- Ji, Ji dans cet ouvrage, nous ne faifons pas mention des pieds, il faudra foufentendre, que nous parlons des Papillons J'ixpedes.
UITLANDSCHE KAPELLEN.
Fig. E. F. Lucinda. Vanboven zyn de wieken van deze vierpootise Dag- Kapel, van kleur als gepolyst ftaal; en zy behoort onder de voorgaande foort. Is van Suriname.
Scba, tom.IV. Tab. 13. fig. 25. & 26. Bel An II,
Fig. À. Luna. Deze Nast- Kapel (*) heeft van onderen dezelfde kleur als van boven. De fpiegels, in de ovaal ronde ringen op de vleugels, zyn helder wit, als glas doorfchynende. Van deze Ui- len heeft men eene verfcheidenheid van de kuft vanCoromandel en van Ceylon, wel- ke bleek en byna wit vankleuris, endie den buitenrand der voorfte wieken bre- der en bruin heeft, die ik in het ver- volg mede zal afbeelden. Zy onthoud zig in America, te Nieuw-Fork, te Ca- rolina en in Maryland, deze is van Ÿa- maica. De Rups van dezelve aaft op de bladen van den Saffafras-boom.
Linn. Syff. Nat. (f) pag. 810. #. 5. Pbhal. attat. Drury. Inf. tom. I tab. 24.
æ =
.(*) Dewyl alle de Nagt-vlinders fes egaale pooten hebben, zoo zal ik by de befchryving der zelven, van de pooten geen gewag maaken.
(f) Tot berigt van den geëerden Lezer dient: dat
IL. Deer.
PAPILLONS EXOTIQUES. 3
Fig. E. & F. Lucinde. Les afles de ce Papillon tétrapode font , du côté fupé rieur, de la couleur d'acier poli. Il ef? de l'efpece du précédent, & vient de Suriname.
Seba. tom. IV. Tab. 13. fig. 25 & 26.
PL AN CINE TL
Fig. A. Luna. Cette Phalene (*) a du côté inférieur le même deffin € la mé- me couleur que du côté fupéricur : les mi- roirs des yeux ovales, qu'elle a fur les af- les au nombre de quatre, font d'un blanc clair transparent, comme du verre. On a une variété de Papillons de cette efpece, qui vient de Coromandel & de Ceylon, dont la couleur ef} pâle €} prefque blanche, EP les bords extérieurs des afles antérieures plus larges & de couleur brune. en donnerai dans la fuite la défcription. On la trouve en Amérique, dans la Nouvel- Jle- York, à la Caroline € au Maryland. Celle de cette planche, ef} venue dela Fa- maïque. Sa chenille fe nourrit de feuilles de Safjafras.
Linn. Syft. Nat. Cf) p.810. N. 5. Phal. attaci. Drury, Inf, tom. I. tab. 24. fig. 1,
ON TONEN
(*) Puisque toutes les Phalenes ont fix pieds égaux; je me ferai point mention des pieds dans la défcription de ce les-ci.
(+) Le Leêteur eff averti, que les citations, que neus
B
4 BESCHRYVING van
fis. 1. Catterby Carol. tom. 2. tab.
84. Houttuyn, Nat. Hil. £ Deel
IL. fluk, p. 491. n. 5. Petiver Gaz.»
tab. 14. fig. 5. Clerck Icon, tab.
Se 2
Fie. B. C. Phorcas. Dit is eenevan die Dag-Kapellen, diemen om de leng- te der ftaarten aan de boven vleugels , Pages noemt, en onder de Griekfche Ridders van den Heer Linneus CEquites Achivi) zouden behoren. Derzelver woonplaats is Sierra Leona, op de kuft van Africa.
Fis. D. E. Helymus. Dit Baftaard- Ontruft- Kapelletje (Sphinx Adjcita Linn.) heeft de wieken aan de bovenen onderzyde zwartbruin, met eenen groe- nen weerfchyn. De ftreepen aan het lyf
zyn groen goudglanzig. De woonplaats is in Suriname. Fig. F. G. Niavius. Deze vierpoo-
tige Dag-Kapel, welkerwieken ongekar-
teld en gaaf van rand zyn, komt van
Sierra Leona, op de Kuft van Africa.
Linn. Syf. XIL n. 109. Danaus fes- tivus Niavius. Clerc, Icon. Infecr. hab 32 jie. 2.
POE AA roll,
Fig. A. B. Erippus. Van deze foort
DESCRIPTION pr
Catterby Carol, tom. 2. tab. 84. Hout- tuyn , Nat. Hift. L deel 11 ftuk p. 491.N. 5. Petiver Gaz., tab. 14. fig. 5. Clerck Icon, tab. 52. fig. 2.
Fig. B. & C. Phorcas. Ce Papillon ef? de Vefpece de ceux, que Von nomme pa- ges, à caufe des longues queues > qu'ils ont aux aîles fupérieures : onpourroît les placer parmi les Chevaliers Grecs (Equites Achi- vi) de M. Linn. JJ vient de Sierra Le- ona fur les Cotes d'Afrique.
Fig. D. & E. Helymus. Ce petit Sphinx Bélier (Sphinx Adcita) a les afles , tant du côté fupérieur que du côté infé- rier, de couleur noire, tirant fur le brun chatoyant de couleur verte. Les ban- des, qu'il a fur le corps, font d'un verd doré. On le trouve à Suriname.
Fig. F. & G. Niavius. Ce Papillon tétrapode, dont les afles ne font pointéchan- crées , mais dont les bords font entiers, vient de Sierra Leona fur les côtes d'Afrique. Linn. Syft. Nat. p. 766. N. 109. Dan.
feftivus Niavius. Clerc, Icon. tab.
Go Es DR
PLANCHE TES
Fig. A. & B. Erippus. Ul y a plufieurs:
de aanhalingen van den Heer Linneus, die ik in dit werk doe, allen volgens de rade of laatfte. uitgave zyn.
faifons de M. Linneus, dans cet Ouvrage, font toutes da la r2e ou derniere. Edition.
UITLANDSCHE KAPELLEN.
van Dag-Kapellen zyn veele verfchei- denheden, doch als men ze nauwkeurig befchouwt, befpeurt men een aanmer- kelyk onderfcheid onder dezelven, ge- lyk wy in het vervolg van dit werk to- nen zullen. Van MNieuw- fork, komt eene foort, die in tekening, met deze veelovereenkomt; behalven dat de vlak- ken aan de tippen der bovenvleugelen geel zyn; ook ontbreken de witte ran- den aan de aderen der onderzyde van de ondervleugelen. Alle deze zoge- naamde kaneel- kleurige zyn vierpoot== gen. De Heer Linneus plaatst dezelven onder zyne bonte Danausfen. Deze Kapel, uit Brafil herkomftig, beruft in de verzameling van den Wel Eer- waarden Zeer geleerden Heer Æ. F. Al- berti, Predikant der Lutherfthe Gemeen- te in deze ftad.
Fig. C. D. Pelias. Deze Dag-Kapel ‘heeft de voorfte poten zeer kort, in de gedaante van eene bonte fabel of pala- tine, die de vrouwen voorheen om den hals plagten te dragen. De Heer Lin- neus, heeft drie foorten van deze Ka- pellen opgegeven, onder de naamen van Pyrrbus, afon en Fafius; zy behoo- ren, volgens zynerangfchikking, onder de Griekfche Ridders (Equites Achivi). Zy is getekend uit de verzameling van den Heer C. Stoll, en komt van de Kaap de Goede Hoop.
PAPILLONS EXOTIQUES. s
variétés de cette efpece de Papillons: mais quand on les confidere avec attention, on y remarque une grande différence, comme mous le montrerons dans la fuite de cet ou- vrage. Ien vient une efpece de la Nou- velle York, dont le deffin a beaucoup de rapport avec celui-ci, excepté, que les taches, qu'il a au bout des afles fupérieu- res, font jaunes; il lui manque auffi les bords blancs aux nervures de la partie in- férieure des afles poliérieures. Tous ces Papillons, nommés couleur de canelle, font des Papillons tétrapodes. M. Linn. les met au rang des Papillons panachés (Dan. Feft.) On voit ce Papillon dans la collec. tion de Mr. E.F. Alberti, Minifire Evan- gelique de la confeffion d'Augsbourg & Pafteur de P Eglife Lutbérienne à Am- fleldam. U vient du Brafil.
Fig. C. & D. Pelias. Ce Papillon a les pieds antérieurs fort courts, & ils reffemblent à la palatine, que les Dames portoient autrefois ou cou. M. Linn. fuit mention de trois fortes de ces Papillons, auxquels il donne les noms de Pyrrhus, de Jafon €& de Jafius. 1 les met ar rang des Chevaliers Grecs (Equites Achivi). Celui-ci a été gravé d'après celui qui fe voit dans la calletionde M. C. Sol. HI vient du Cap de Bonne Efperance-
6 BESCHRYVING van
Fig. E. F. Tulbagbia. Ditfoortvan Dag-Kapellen behoort tot de zogenaam- de Gras-Kapellen, welker voorfte poo- ten te kort zyn , om mede te lopen; echter zyn zy langer, dan die van de voorgaande figuur, zy is dus ook eene vierpootige Kapel.
Zy beruft, benevens de voorige, in het Kabinet van den Heer C. Stoll, en komt van de Kaap de Goede Hoop. Linneus, Syt. Nat. p. 775. 1. 158.
Nyimpb. Gemmati,
PAL AART IN
Fig. À. Tarquinia. Deze Nagt-Ka- pel is een wyfje, De witte tekening op de vleugels, zoude haar den naam van Witte Y konnen doen geven. Zy heeft de fprieten byna niet gepluimd, en fchier draadvormig ; doch van na by be- fchouwd , zyn dezelven met dunne haartjes bezet, gelyk de meefte wyfjes onder de Nagt-Kapellen, van welkende mannetjes gepluimde fprieten hebben; de onderzyde is van verw en tekening even als in fig. C. op deze plaat is voor- gefteld. Wegens het maakzel der vieu. gelen en geen zigtbaren zuiger, zoude zy behooren onder de eerfte afdeeling der Nagt-Kapellen, (Phalene Atici) van den Heer Linneus. Suriname.
Zy woont in.
DESCRIPTION per
Fig. E. & F. Tulbagia. Cette ofpeco de Papillon appartient aux Papillons Nym- phes à yeux, dont les pieds antérieurs font
trop courts pour qu'il puiffe s'en fervir en
marchant : mais il les a pourtant plus longs que celui de la figure précédente. Il ef} par conféquent Papillon tétrapode. I} vient du Cap de Bonne Efperance, @& a Ct auffi gravé d'après celui, qui ef? dans la colleêtion de M. C. Stol.
Linn. Syft. Nat. p. 775.n. 158. Nÿmph.
Gemmati.
PLANCHE Ve
Fig. A. Tarquinie. Cette Phalene ef?’ une femelle. On pourroit la nommer IT blanc, à caufe des figures blanches qu'il a fur les afles antérieures. Il a les antennes peupectindes filiformes ; mais quand on les confidere de près, elles font garnies de ces petits poils, qu'ont la plupart des femelles des Phalenes,. dont les mâles ont les anten- nes pectindes. La couleur €& le deffin de la partie inférieure font tels, qu'on les voit repréfentés dans la même planche, fig. C. Pour la ffruêture des aîles & parce quel. le n'a point de trompe perceptible, on pou- roit la mettre de la premiere divifion des Phalenes (Phalænæ Attici) de M. Linn. Elle vient de Suriname.
UITLANDSCHE KAPELLEN.
Fig. B. C. Tarquinius. Zoude deze niet het mannetje van de voorige À zyn ? Het grootfte verfchil beftaat in de kleuren van de voorfte wieken; doch daar heeft zy in de binnen vlak mede zulk eene witte, maar kleinere tekening naar een Y gelykende, even als in de voor- gaande. Ook ziet men het donkerbruin vlakje op de agterfte wieken. der by figuur C heeft zy dezelve kleur en tekening aan de onderzyde. Het geen my nog meer in dit vermoeden fterkt, is, dat ik van figuur A noggeen mannetjes, en onder dezen nog geen wyfjes heb konnen ontdekken, fchoon ik er verfcheiden van beiden gezien heb, Deze komt ook uit Suriname.
Fig: D, E. Télemus. Deze behoort tot die Dag-Kapelletjes, welke men Pis- febed-of Schildrups- Pages noemt, om dat zy meeft voortkomen uit Rupfen die de gedaante van Pisfebedden (Onifci) hebben. Deze Kapellen hebben, zo ver my bekendis, zespooten: De Heer Linneus plaats dit geflagt onder zyne (Plebeji rurales) of Onëdele Veldbur- gers. Zy komen uit de Berbices.
Fig. F. G. Coarétata. Het Rotte. ftaartje. Wegens het lange ruige ftaart- je hebben wy dit Baftaard-Onruft-Ka- pelletje dus genoemd. Het wyfje by G is ongeftaart; de vleugels zyn doorfchy- nende, en dus is de onderzyde even als
Van ons.
PAPILLONS EXOTIQUES. z
Fig. B&C. Tarquinius. Ce Papil- lon ef? peut-être le mâle de la femelle pré- cédente A. Les couleurs des aîles fupé- rieures font la plus grande différence ‚mais la auffi en cet endroit dans la tache inter- imédiaire un deffin d'un Y blanc, mais plus petit. On voit auffi la petite tache. de brun foncé fur les ailes inférieures. Ala partie inférieure fig. C on voi les mêmes couleurs € le même deffin. Ce qui confir= me ma penfée, c'efl, que je n'ai pas ren- contré jusqu'à préfent de mâle d'A, ni de femelle de celui-ci, quoique j'aie fouvent qu l'un € l'autre. left de Suriname.
Fis. D. & E. Telemus. Celui-ci ap-- partient aux Papillons, nommés Clopor: tes ou Tortues, parce qu'ils viennent pour. la plupart de chenilles, qui reffemblent à des Cloportes (Onifci). Ces Papillons ont, pour autant qu'il neft connu , fix pieds. M. Linn. les range parmi fes cam-- pagnards roturiers (Piebeïji rurales), ZE vient du Berbice.
Fig. F. & G. Coarétata. Nous avons: nommé ce petit Sphinx Bourdon: la Queue : au Rat, à caufe de [a longue queue velue, . La femelle G ma point de queue; les afles : font transparentes, & ainfi le côté fupé.- rieur € le côté inférieur font égaux... Les.
8 BESCHRYVING vAN
de bovenzyde. In beide fexen zyn de
fprieten gepluimd, en de vlakkenaanen
op het Iyf zyn goudglanzig. Hetkomt van Demerary en de Berbices.
Drury , nf. IL tab. 27. f. 2. Chetwyfje). Seba, fchatk. IV. tab. 25. fig. 17. Chet wyfje) Pallas, fpicel. zool. fasc. IX. p. 27. tab. 2. fig. 8. Chet mannetje).
PL Am Mo
Fis. A. B. Polypbemus. Deze be- hoort onder die Nagt-Kapellen, welken men Spiegeldragers, ook wel Atlas-Ka- pellen noemt ( Phalene Attaci Linnæi). Le fprieten (ten minften in de mannet- jes) zyn fterk gepluimd. Jk heb nog geen wyfjes van dit foort gezien. De hoornägtige vlak of fpiegel op yder vleu- gel is helder als glas, en doorfchynende. Haare woonplaats is in Nieuw- fork en Famaica, van welke laatfte plaats ik de- Ze ontvangen heb.
Eis. C. D. Syringa. Deze Nagt- Kapel zweemt zeer veel na de zogenaam- de Spanrups-Kapellen ( Phalenæ Geome- tra), zy heeft ongepluimde draadvor- imige fprieten; op het borst ftuk, en de opperwieken aan de bovenzyde, derzelver tippen vanonder, zyn zwarte vlakjes
en aan met geel geringd. Deze is een wyfje en uitde verzameling vanden Heer
C. Stoll. Zy kome van Coromandel.
DESCRIPTION pe
antennes de l'un € de l’autre fexe font plu- EP les taches aux côtés du corps
Il eff de
macdes, € au deffus ont un éclat dor. Demerary € du Berbice. Drury, inf. IL tab. 27. fig. 2. (la fe- melle). Seba, IV. tab. 25. fig. 17. (la femelle) Pallas, Spic. zool. fas. IX. p. 27. tab. 2. fig. 8. (le mâle).
BE AN CE EUUV
Fig. A. &B. Polypheme. Cette Pha- lene appartient aux Porte-miroirs ou At- las Noëfurne (Phalene Attaci Linn.) Les antennes, au moins du mâle, font fort
plumacées: Fe n'ai point vu encore de fe-
melle de cette efpece. La tache cornée, ou le miroir, fur chaque afle, ef} luifante & transparente comme du verre. On la trou- ve dans la Nouvelle-York, & à la Ja- maique; © elle me vient de cette Ifle.
Fig. C. & D. Syringa. Cette Phale- ne reffemble beaucoup aux Arpenteufes (Phalene Geometre Linn.) Elle a des antennes filiformes fans plumes, au corce- let, © au côté fupérieur des aties fupérieu- res, de même qu'aux côtés inférieurs des pointes des er des taches noires bor- dees de jaune. Celle-ci eff une femelle da la Colletion de M. € Stol, Ælle vient de Coromandel.
UITLANDSCHE KAPELLEN.
Fig. E. F. Progne. Deze Dag-Ka- pel gelykt veel naar de gehakkelde Au- relia van Europas (Linn. fyft. XII. p. 278. n. 168. Nympb. Phaler. C Album) maar de wieken zyn minder uitgefneden, ook heeft zy de zilveren C niet aan de onderzyde der onderfte vleugelen, ge- lyk de Europefche, die de vleugels van onder ook donkerder heeft. De voor- fte pooten zyn kort en ruig, en maken als eene fabel aan de borft. Zy is van Sfamaica, en valt ook in Nieuw- Fork.
PLAAT VE
Fig. À. B. Fairus. Op den omber- bruinen grond der vleugels van deze vier- pootige Dag- Kapel, geven de geele kringen om de donker violette oogs- wyze vlakken eene fierlyke vertoning. ik bezit nog eene verfcheidenheid van dezelven, die ik in het vervolg zal me- dedeelen. De voorfte pooten zyn kort en ongenageld, veel korter, dan dezel- ve hier, door eenen misflag van den Plaatfnyder, afgebeeld zyn. Deranden der wieken zyn ongekarteld, dus be- hoort dezelve „ volgens de rangfchikking van den Heer Linneus, tot de Bonte Danaus - Kapellen. Zy komt uit Ooft- Indiën.
Fig. C D. Gabriëla. Deze onge-
PAPILLONS EXOTIQUS. 9
Fig. E. & F. Progne. Ce Papillon reflemble beaucoup au Robert le Diable d'Europe (C Album Linn. Syft. XII. p. 778. n. 168 Nymph. Phaler): mais les afles font moins découpées 5 il lui manque auffi le C argenté à la partie in- férieure des aîles inférieures, comme celui qu’on trouve en Europe, qui a les afles du côté inférieur plus foncées. Les pieds an- térieures font courts & velus en forme de palatine. On le trouve à la Jamaïque €& à la Nouvelle -Vork.
PE ANG E Vla
Fig. A. & B. Jairus. Zestaches de vi olet foncé bordées de jaune donnent un: grand ornement [ur le fond brun foncé des aîles de ce Papillon tétrapode. Fen pos fede une variété, que je donnerai dans la fuite. Les pieds antérieurs font courts fans onglets, même plus ‘courts, qu'ils ne: font exprimés ici par la faute du Graveur: Les bords des afles font entiers; ainfi il: appartient aux Danaides de M, Linn. Il vient des Indes. Orientales.
Fig. C&D. Gabriela. Céite Page
Io BESCRYVING van
meen fehoone Pisfebed-Page , is van bo- ven hemelsblaauw, met eenen fchoonen groenen weerfchyn; van onder zyn de vleugelen, door eene mengeling van fchitterende verwen, zo overheerlyk gefchilderd, dat het pinceel dezelve maar flauwelyk kan navolgen. Onder alle de my bekende Dag-Kapellen zyn er weinigen, diein pracht van fchitteren- de kleuren meer uitmunten , dan die van dit geflacht. Men vind er zommi- gen als met zuiver goud of zilver ver- fierd. Deze is uit de Perbices.
Fig. E. F. Pelion. eze insgelyks onder de Onödele Veldburgers (Plebeji Rurales) ‚ van den Heer Linneus beho- rende, heeft op de blauwe bovenzyde der bovenvleugelen gouden ftippen. Zy komt insgelyks uit de Berbices.
PAS AE VIT
Fig. A. B. Ampbitrion. Deze on- gemeene Dag-Kapel behoort tot de Griek- fche Ridders (Equites Achivi) en komt uit America: ‘Eene foortgelyke vind men by Seba Schatk. IV. tab. 8. fig. 7, 8.
Fis. C. D. Pygmæa. Dit Dag-Ka- pelletje, heeft de banden over de onder- vleugels beurtelings glanzig donker- bhauw, zy behoort, volgens den Heer Linneus, onder de Bonte Danausfen. Zy is van Suriname.
DISCRIPTION pr
Cloporte, qui ef? d'une beauté extraordi- maire, a la partie fupérieure des afies d'un beau bleu célefte chatoyant en verd de faxe; la partie inférieure des afles eff peinte d'un mélange de couleurs éclatantes d'une manie- re fi admirable, que le pinceau ne les peut imiter que très foiblement. Entre tous les Papillons, que je connoïs, il y en a peu, qui excellent plus par des couleurs brillan- On en voit, Elle
tes, que celles de ce genre. qui font orndes d'or & d'argent. vient du Berbice.
Fig. E. & F. Pelion. Ge Papillon, qui appartient auffi aux Campagnards ro- turiers de M. Linn., a la partie fupérieu- re des aîles fupérieures bleues à pointes d'or. Il vient du Berbice.
BLANC He NH
Fig. A. & B. Amphitrion. Ce Papil- lon extraordinaire appartient aux Cheva- liers Grecs (Equites Achivi), & fe trou- ve dans l'Amerique. Seba, en donne un pareil, tom. IV. tab. 8. fig. 7, 8.
Fig. C. & D. Pygmea. Ce petit Pa- Dillon a les bandes des afles inférieures tour à tour d'un bleu foncé brillant. Il appar- tient au rang des Danaïdes panachés de M, Linn. @ fe trouve à Suriname.
UITLANDSCHE KAPELLEN.
Fig. E. F. Julia. Dit Nagt-Uiltje heeft de fprieten draadvormig. Het borstftuk en de ringen van hetagterlyf zyn geel gezoomd, aan de ftaart gepluift. Deze is een mannetje. De wyfjes hebben dit pluisje niet, maar zy hebben het lig- haamdikker, even als alle wyfjes Kapel. len. De Heer Houttuin, heeft het wyfje afgebeeld in zyne Natuurlyke Hiftorie WDS OO PLO 0; Deze Kapel behoort, volgens de rang- fchikking van den Heer Linneus, onder de Nacht-Uiltjes (Noëfuæ). Schoon de Heer Houttuin, dezelvete onregt onder de Landmeters plaatst. Men vind de- zelve aan de Kaap de Goede Hoop.
BAAT VIE
Fig. À. Aurota. De Surinaamfche Spiegeldrager. De Heer Linneus heeft deze en de groote Chineefche Spiegel- drager, als tot eene foort behoorende, aangemerkt; doch het verfchilis te blyk- baar, gelyk uit deze afbeelding, verge- leken met die in de volgende plaat, figuur A, kan gezien worden.
Juf. M. S. Merian, merkt ten op- zigte van deze Kapel aan, dat de Rups, (die de bladeren van den China's Appel- boom eet) groen met geele bandjes aan de zamenvoeging der ringen is, enop yder ring vier oranje kleurige knopjes heeft,
L Deer.
PAPILLONS EXOTIQUES. ir
Fig. E. & F. Julie. Cette Phaléne a les antennes filiformes; le corcelet € les anneaux du ventre font bordes de jaune; la queue porte une petite aïgrette, que les fe- melles n'ont point , mais celles- ci ont le corps plus gros, comme toutes les femelles des Papillons. M. Houttuin a donné la figure de la femelle dans Jon Hift. Nat. tom. I. p. XII. pag. 676. planche 92. fig. 6. Selon M. Linn. Ce Papillon appar- tient aux Phalénes biboux (Noétuæ) , quoi- que M. Houttuin les range à tort parmi les Arpenteufes. Elle ef du Cap de Bon- ne Efperance,
PLANCHE VII
Fig. A. Aurota. Le Porte-miroir de Suriname. MS. Linn. a cru, que ce- lui. ci € le grand Porte- miroir de la Chi- ne dtoient de la même efpece ; mais la diffe- rence ef? trop Jenfible, comme l'on peut voir en comparant cette figure avec la figure À de la IX°. planche.
Mie M. S. Merian remarque, que la chenille de cette Phalène, qui vit [ur Vo- ranger de la Chine, eff verte à marges jau- nes fur les anneaux, chaqu'un desquels a guatre boutons de couleur d'orange, com- me de petits coraux, qui font tous velus; C
12 BESCHRYVING van
als coraaltjes, die met hair bezet ZYN» waardoor dezelve veel overeenkomt heeft, met de Rups der groote Europi- Jche Nagt-Pauwenoog , by Rüfel, Infecr. Beluf. IV. pl. 15. en 23. voorgefteld. . Ditis een wyfje. De mannetjes hebben de fprieten meer gepluimd. Dewyl de onderzyde alleen van de bovenzyde in bleekheid van kleuren verfchilt, maar de tekening dezelfde is, heb ik ze al- leen van boven laten afbeelden. Linneus, Syf. XII. p.808. n. 1. Phal.
Altacus Atlas, Merian, Surin. In-
fet. tab. 52. Seba, fchatk. IV. tab.
57. fig 5» 6. Houtt., Nat. Hijs.
JE SUL At
Fis. B. C. Doris. Deze Dag-Kapel behoort, wegens hare korte voorpooten ; onder de zogenaamde Gras-Kapellen of geöogde Nimphen (Nymphales Gemmari ) van den Heer Linneus. Van onderzyn de vleugels als met blauw gelakzeerd zilver gebandeerd. Zy is van Suriname en beruft in de verzameling van den Heer C. Stoll.
Fig. D. E. Tipha. Deze is een vier- pootige Dag-Kapel, die de voorfte pooten kort en ruig heeft. Zy valt in Suriname. Linneus, fyft. XII. pag. 776. n. 164.
Clerck, Icon. Infect. tab. 32. fig. 3.
Edw. Birds. tab. 33. Seba, IV. tab.
19. fig. T, 2. fab. 10. fie. 19,00. welke laatfte eene verfcheidenheid is,
DESCRIPTION per
ainf elle a beaucoup de rapport avec la che- nille du grand Paon noêturne d'Europe, Röfel, Infeét. beluft. IV. pl. 15. & 23. Cette Phaléne eft une femelle. Les males ont les antennes plus touffues. Comme le côté inférieur & le côté Jupérieur font du même defin, © qu'ils ne different, que par des couleurs plus pôles, je n'en ai fait deffiner , que la partie Jupérieure.
Linn. Syft. XII. p. 808. N. 1. Phal. At- tacus Atlas. Merian, inf. de Suriname, tab. 52. Seba, IV. tab 57. fig 56. Hout- tuin, Nat. Hift. I. part. XI. pagi 484. 1.
Fig. B. & C. Doris. Ce Papillon appartient aux Nympbes à yeux (Nym- phales Gemmati) de M. Linn. Les afles font, à la partie inférieure, bandées d'un argent bleuâtre. Il vient de Surniame, € eff de la Colleêtion, M. C. Stol,
Fig. D. & E. Tipha. lon tétrapode. Les pieds antérieurs font courts €” velus. Il ef? de Suriname. Linn. Syft. XII. p. 776. N. 164. Clerck;
icon. Inf. tab. 32. fig. 3. Edw, Hift.
Nat. des Ois. tab. 33. Seba, IV. tab.
19. fig. 1,2. tab. 12. fig. 19, 20. dont
la derniere ef? une variété „mais les cou=
C'eff un Papil-
UITLANDSCHE KAPELLEN.
doch de kleuren zyn niet welbefchre-
ven, als Zynde ook van boven bruin.
Houttuin, Nat. Hift. I. D. XI. fluk.
p. 382. 1. 170. alwaar zy Typbus ge-
noemd word.
Fig. F. G. Laomedia. Deze Ooft- Indifche vierpootige Dag-Kapel is in het werk van den Heer Drury, zeer fraay afgebeeld. Men vind onder deze Kapel- len verfcheidenheden , in welken de oogs- wyze vlakken aan den onderkant der wieken duidelyker zyn, het welk ge- meenelyk in de wyfjes plaats heeft. De- ze is van Batavia gezonden. Men vind ze ook in China. inneuss an OMP 77e Ie TAS:
Drury, Jnfeêt. I. tab. 5. fig. 3.
POT ARAN a MINS
Fis. A. Atlas. Deze fchoonegroote Nast-Kapel word in China gevonden, alwaar zy fchynt gemeen te zyn, want in de kiftjes die men alhier met Chinee- fche Kapellen uit dat Landfchap over- krygt, vind men gemeenelyk twee of meer van deze Spiegeldragers. Men vind mannetjes en wyfjes, die, bene- vens de groote hoornagtige vlakken, nog zulk een klein vlakje hebben, in ftede van het zwarte vlakje, het welk men in deze digt by den buitenrand ziet. De mannetjes zyn altoos kleinder, en
PAPILLONS EXOTIQUES. 13
leurs ne font pas bien décrites, étant brune par en haut. Houttuin, Nat. Hift. L part. XI. p. 382. qui la nomme Typhus.
Fig. F. & G. Laomedia. Ce Papillon tétrapode des Indes Orientales eft fort bien dépeint dans l'ouvrage de M. Drury. On trouve parmi ces Papillons des variétés avec des taches cerclées plus apparentes fur la page inférieure des afles, ce qui a ordi- nairement lieu dans les femelles. Celui-ci nef? envoyé de Batavia; on le trouve aus- Ji à la Chine.
Linn. Syft. XII. p. 772. N. 145. Drury, Infecté rab 5. fig. 3.
POTS AN CHEN Ie
Fig. A. Atlas. Cette grande €? belle Phalène fe trouve dans la Chine, où elle femble être fort commune, car on trouve ordinairement deux & fouvent plus de ces Porte-miroirs, dans les boëtes à Papillons, que Von reçoit de ce pays. Onen voit des males & des femelles, qui, outre ces gran- des taches transparentes, en ont encore wne petite à la place dela petite tache noire, que l'on voit proche du côté extérieur de celle- ci. Les males, qui font toujours plus pe- tits, ont les antennes plus touffues , que les femelles. Le corps de ces Phalênes ef?
14 BESCHRYVING van
hebben de fprieten meer gepluimd, dan
. de wyfjes. Het Iyf van deze Kappellen
is ongemeen klein, in vergelyking met
de wieken.
Linneus /yf. XII. p. 808. n. 1. Phal. Attacus. Knorr, Delic. Nart. feleit. tab.
Con. re Sebas Chan ENT 57. n. 2, 3. Petiv., Gazophyl. tab. Be
Fig. B. C. Similis. Door de lengte der opperfte wieken, van den grond- fteun naar den tip, zoude deze Dag-Ka- _ pel tot de Griekfche Ridders van den Heer Linnaus, moeten gebragt worden. Meeft alle deze Kapellen hebben naar den rand der bovenfte wieken eene zenuw meer, dan de geöogde Gras-Kapellen, en die, welken maar vier pooten heb- ben. Zulken, welken de bovenwieken zoo lang hebben, zyn byna alle zes- pootige. Deze woont in China en Java. Linneus, fy. XI. p. 780. n. 193.
Nympb. Pbhaler. Clerck, Icon. In-
fe. tab. 16. fig. 3. Houtt., Nat.
El De Naso nes.
POLE AART Xt
Fig. À. B. Hypolitus (manm). Deze ongemeen fchoone Dag-Kapel, komt in geflalte veel overeen met eene Kapel, die onder den naam van Priamus bekend is. Zy heeft de fpricten naar het eind
DESCRIPTION pe
fort petit par rapport aux aîles.
Linn. Sytt. XII. p. 808. N. 1. Phal. At- tacus. Knorr, Delic. nat. feleét. tab. c. 4. N. 1. Seba, IV. tab. 57. N. 2, 3. Petiv. Gazoph. tab. 8. fig. 7.
Fig. B. & C. Similis. Ce Papillon ap- partiendroit aux Chevaliers Grecs de M. Linneus , à caufe de la longeur des afles Jupérieures, depuis la bafe jusqu'à la poin- te. Presque tous ces Papillons ont du côté inférieur des afles fupérieures un nerf de plus, queles Nympbes à yeux, & que ceux, qui ont quatre pieds ; presque tous ceux, qui ont les aîles fupérieures fi longues, ont fix pieds. On le trouve à la Chine & à Java.
Linn. fyft. XIL p. 782. N. 193. Nymph. Phaler. Clerck, Icon. Infect. tab. 16. fig. 3. Houttuin, Nat. Hitt. tom. L parts so mNE Ee 0
PAD ACN EME SENS
Fig. A. & B. Hypolitus. (male) Ce très beau Papillon a beaucoup de rapport, quant à la figure, avec le Papillon nommé
Priamus. Il a les antennes plus grofles Le Ÿ vers la pointe, mais fans boutons. Celui-
UITLANDSCHE KAPELLEN.
dikker toelopende en ongeknotft. Deze is een mannetje. Op pl. XI. figuur A is het wyfje afgebeeld. Zy behoort tot de afdeeling der Griekfche Ridders, en woont in Æmboina.
Doha. dpa JWA D.tab: 46. fig. IDs
19.
Fig. C. D. Herfe. De vleugels van deze vierpootige Dag-Kapel zyn dun en byna doorfchynende met eenen blauwen weerfchyn, welke aan de bovenzyde naar het paarfche trekt. Zy behoorttot de Gras-Kapellen of geöogde Nymphen CN ympbales Gemmati), en is uit de ver- zameling van den Heer €. Stol. Zy woont in Demerary, en Suriname. -
Fis. ÆE. Iyrias. Aan den laatften ring van het agterlyf heeft dit Nagt Ka- pelletje of Uiltje een geelägtig pluisje, het welk den mannetjes der meefte Nagt- Kapellen eigen is. - Van onder zyn de wieken effen en van dezelve kleur als het pluisje aan den aars. De fprietjes zyn gepluimd. Zy woont in Suriname.
Fig. F. Manto. Dit Nagt-Kapelletje met draadvormige fprieten is een wyf je. Onder meeft alle de Europifche Nagt- Kapellen, welkede vleugelen, gelyk de- ze, hoekig hebben, vind men de man- netjes met gepluimde fprieten. Van on- der is deze effen bruin, maar van blee- ker verw, dan aan de bovenzyde. Vol- gens de rangfchikking van den Heer Lin-
PAPILLONS EXOTIQUES. 13
ci jun male. La fig. À. dela XP. plan. che en repréfente la femelle. left du rang des Chevaliers Grecs, & fe trouve dans l'Ifle d'Amboine.
Sero tab. 1009 Bnn
Fig. C. & D. Herfe. Zes afles de ce Papillons tétrapode font minces & presque transparentes d'un chatoyant bleuêtre, qui tire fur la colombine à la partie fupé- rieure. Il appartient aux Nymphes à yeux CNymphales Gemmati) € ef? de la col. leëtion de M. C. Stol. On le trouve à Su- riname & à Demerary.
Fig. E. Ilyrias. Cette petite Phalëne a au dernier anneau du ventre un? touffe jauneatre ; cette touffe ef} commune aux ma- les de presque toutes les Phalênes. Le có- té inférieur des afles ef? fimple & de même couleur que la touffe de l'anus. Ses peti. tes antennes font plumacées. On la trou- ve à Suriname.
Fig. F. Manto. Cette Phaléne à an- tennes filiformes eff une femelle. Parmi Ja plupart des Phalénes d'Europe, qui ont les aïles anguleufes, les males ont les anten= nes plumacées. Celle-ci ef? d'un brun fim ple au- defjous, maîs plus pâle que du côté fupérieur. Selon M. Linn. , elle appartient aux Arpenteufes (Geometre). Elle off cosame la précédente du cabinet de M, C.Stol..
16 BESCHRYVING van
neus, behoort zy onder de Landmeters (Geometræ) en is nevens de voorgaande , uit de verzameling van den Heer C. Stoll getekend. Hare woonplaats is in 5w- viname.
PAL AAT.
Fig. A. B. Hippolytus. (wyfje) De- ze heeft de tekening tusfchen de ade- ren op de bovenvleugelen, zo aan de boven als onderzyde, witter dan het mannetje, op de voorgaandeplaat. De zwarte vlakken op het lyf zyn byna de helft kleiner. Zy komt uit Amboina.
Seba, fchatk. IV Deel. tab. 46. fig.
19, 20.
Fig. C. D. Hefione. De witte dwars- ftreep en de geele en blaauweringen om de oogswyze vlakken op den bruinen grond aan de onderzyde der wieken, ge- ven aan deze Kapel een byzonder fie- raad. Zy behoort onder de geöogde Nymphen (Nympb.Gemm.), volgens den Heer Linneus. Zy beruft in de verza- meling van den Heer C. Stall, en woont in Suriname.
Fig. E. F. Odites. Deze Dag-Kapel, heeft de wieken rond, en zoude dus onder de bonte Danauffen behoren. Zy komt van Suriname.
Seba, fchatk, IV. tab. 35. fig. 17, 18.
DESCRIPTION pe
On la trouve à Suriname,
POL A NC CET E OI
Fig. A. & B. Hypolitus. (femelle) Le deffin de celle-ci, entre les nerfs des af- les Jupérieures, tant du côté inférieur , que du côté fupérieur, ef? d'une couleur plus blanche que celle du male de la planche X?, Les taches noires fur le corps font plus pe- dites de près de la moitié On la trouve dans U Ile d'Amboine.
Seba, IV. tab. 46. fig. 19, oo.
Fig. C. & D. Hefione. La bande blanche, €} les anneaux jaunes €& bleus autour des taches circulaires fur le fond brun du côté inférieur des afles font un or- nément fingulier de ce Papillon. Il ap- partient au rang des Nymphes à yeux CNymphales Gemmati) de M. Linn., € ef? de la colleêtion de M. C. Stol. On te trouve à Suriname.
Fig. E. & F. Odites. Ce Papillon a les aîles rondes, appartiendroit par con- Jéquent aux Danaïdes bigarrées. Il ef? de Suriname.
Seba, IV. tab. 35. fe Tr 18.
UITLANDSCHE KAPELLEN,
PL A A DAI.
Fig. A. B. Meander. De Heer Lin- neus heeft eene vierpootige Dag - Kapel, onder zyne Griekfche Ridders, met den naam van Demophon opgegeven, welke met deze volmaakt overeenkomt; maar het onderfcheid is te groot aan de onder- zyde, om deze voor eene van dezelve foort te houden. Op de volgende plaa- ten zal ik den Demophon, benevens eeni- ge anderen, welken insgelyks aan de on- derzyde verfcheiden zyn, afbeelden. Zy komen van Swriname.
Fig. C. D. Scylla. Deze mannetjes Dag- Kapel is een witte Danaus (Danaus candidus). De wyfjes hebben den zwar- ten rand van boven aan den tip breder, en de vlakken aan den onderrand der ag- tervleugelen groter. Zy komt van Ba- tavid.
Linneus, /y/?. XII p. 763. n. 95. Dan.
Cand. Houtt. Nat. Hiff. 1. Deel.
XI. fhuk. Dl. 256. pl. 88. fig. 5. Fis. E. F. lole. Zederd eenige jaren is deze Dag- Kapel bekend geworden,
onder den naam van Nieuw-Forkfche Dis
telvink, ter onderfcheiding van eene Ka- pel, aan welke zy , in geftalte en kleur, eenigermaten gelykt, de Diffelvink na- melyk , welke niet flechts in Europa valt,
maar ook aan de Kaap de Goede Hoop,
te Smyrne en mogelyk alom, waar Dis.
PAPLELONS EXOTIODES. >
HR Ansen Ee XIE
Fig. A. & B. Meander. AZ. Linnacus range entre fes Chevaliers Grecs un Papil- lon, qu'il nomme Demophon, qui ef? en- tierement analogue à celui-ci; maisla dif- férence dans la partie inférieure eff trop grande, pour qu'on puiffe le tenir pour être de la même efpece. Dans les planches fui- vantes le Demophon avec quelques autres, qui different pareillement à la partie infé.
rieure. On le trouve à Suriname.
Fig. C. & D. Scylla. Ce Papillon ma le ef? une Danaïde blanche (Dan. Cand.). Les femelles ont le bord noir fupérieur plus large à la pointe, & les taches du bord in férieur des afles inférieures plus grandes. On le trouve à Batavia.
Einn.fyít, XII. page 763. % os. Dar. cand. Houttuin, Nat. Hift. tom. I. part. XI. pag. 256. tab. 88. fig. s. Fig. E. & F. Tole. Depuis quelques:
années, ce Papillon eff connu fous le nom:
de Tortue de la Nouvelle Vork, pour le diffinguer d'un Papillon d'Europe auquel
il reflemble par la figure € la couleur
c'ef? à dire à la Tortue, que Von trouve
non-feulement dans l'Europe, mais aufi au Cap de Bonne Efperance, à Smirne, € peut-être partout ailleurs, où ily a des
18 BESCHRYVING var
telen groeyen. Deze verfchilt nict al- leen in tekening en plaatzing der vlak- ken , maar voornamelyk in de groote oogen „ op de onderzyde der onderfte wieken. De voorfte pooten van deze geöogde Nymph zyn kort en ruig en maken als een Palatine aan de borft. Zy valt in Noord- America , te Nieuw- Fork, Virginièn, Maryland en ÿamaica. Drury, 1nfe6. L tab s. fig. 1. Petiver, Gazopbyl. tab. 33. f. 5.
Fig. G. H. Salomé. Van deze vier- pootige Dag-Kapel is eene verfcheiden- heid, in dewelke de vierkante vlakken op het midden der ‘wieken ontbreeken. Deze is een wyfje. Waar hier het ag- terfte gedeelte van de onderwieken rood is, vind men het by de mannetjes afch- kleurig. Van boven hebben de vleuge- len eenen donker blauwen weerfchyn. Zy is eene der bonte Danaus - Kapellen, en woont in Suriname.
DESCRIPTION pe
chardons. Celui-ci ne differe pas feule- ment par le defin & les places des taches, mais fur-tout par les grands yeux du côté inférieur des afles inférieures. Les pieds antérieurs de cette Nymphe à yeux font courts € velus en forme de palatine. On le trouve dans l'Amérique feptentrionale, à la Nouvelle York, à la Virgine, au Maryland € à la Jamaïque.
Drury, Infect. E tab. 5. fig. 1. Petiv., Gazophyl. tab. 33. fig. 5.
Fig. G. & H. Salomé. On a une va- riété de ce Papillon tétrapode, auquel man- quent les taches quarrées au milieu des afles. €Celui - ci eff une femelle. La partie pofté- rieure des afles inférieures, qui eff rouge chez les femelles, ef? cendrée chez les ma- les. Les afles ont du ‘côté fupérieur un refièt d'un bleu foncé. Il ef?un des Danaï- des panachées , & on le trouve à Suriname.
UITLANDSCHE KAPELLEN.
PLAAT XIII.
Fig. A. Semiramis. Wy geven hier de afbeelding van eene Nagt-kapel, tot de Atlas foorten behoorende, van welke mogelyk, nog geen weêrga in de kabinetten der Lief hebbers te vinden is. Zy heeft gepluimde fprieten, en eenen byna onzigtbaren zuiger. Door het hair- agtig pluis aan het agterlyf blykt, dat dit een mannetje is, het welk onder de Nagt-kapellen of uiltjes als een alge- meen kenmerk kan aangenomen worden. De halve maanswyze en driekante witte vlakken, op de bovenwieken, als mede de ronde op het midden der agterfte zyn hoornagtig doorfchynende, even als de vlakken op de vleugels der zogenaamde Spiegeldragers. De ongemeene lange ftaarten aam de onderfte wieken zyn zo fmal en teder, dat men zich moet ver- wonderen, dat de Kapel dezelve in het vliegen niet heeft befchadigd , en boven- dien nog zo ongefchonden hebben konnen bewaard worden. Van onder is in de
kleur der wieken weinig of geen onder- fcheid. Deze zeer zeldzame Kapel iste Surinamen, op de plantagie Zoelen, gevan- gen, op het Suikerriet, en beruftthans, nevens de volgende Kapellen, welke op deze plaat afgebeeld zyn, in de uitmun- tende verzameling der zeldzaamfte In- feéten van den Moogwelgeboren Leer, Baron Rengers.
L Deer.
PAPILLONS EXOTIQUES. 19
PEBENINDCRER En EL
Fig. A. Semiramis. Nous répréfentons ici une Phalène, laquelle fe range fous les Phalènes Atlas €} dont peut-être on ne trouvera point de pareille, jusqu'à préfent , dans les Cabinets des Curieux. Elle a les Antennes plumacées & une Trompe presque imperceptible. Le duvet foyeux au derriè- re indique que celle-ci eff un Male: ce qui peut être regardé comme un Caraëtère gé- néral pour les Phalènes. Les taches trian- gulaires & en forme de croiffant des ailes Jupérieures, ainfi que les taches rondes du milieu des inférieures font transparentes, comme les taches aux ailes des Porte miroirs. Les queues extraordinairement longues des ailes inférieures font fi étroites & fimenues, qu'il y a lieu de s'étonner, que la Phalène ne les ait endommagées en volant, € mé- me quon a pu les conferver entières. La couleur de la partie inférieure des ailes dif- fére fort peu de celle de la partie fupérieu- re. Cette Phalène très rare a été prife Jur la Canne à Sucre à Surinam, dans la plantation nommée Zoelen, € fe trouve à préfent, avec les autres Papillons repré- fentés fur cette Planche, dans la riche col. letion de Monfieur le Baron Rengers.
:80 BESCHRYVING van
Fig. B. Latona. Deze Nagt-kapel CPhal. Noëtua) heëft de fprieten draads- wyze, en eenen opgerolden zuiger. Van “onder verfchillen de wieken “weinig. in “kleur en teekening, met de bovenzyde. Zy koomt van de kuft van Guinée.
Fig. C. Opbifa. Dit ongemeen Uil- tie, volgens den Heer Linnæus, onder de Zydenfpinners (Bombyces) behoorende, heeft eenen kleinen zuiger. Van onder „zyn de wieken alle zwart van verw. De woonplaats is Con/fantinopolen.
Fig. D. Polymena. De Heer Linneus „heeft dezen baflaard onruffulinder onder „den naam van Polymena opgegeven. De “{prieten zyn gepluimd. De goudgeele vlakken op de wieken zyn doorfchynen- de; en het lyf is met roode en blaauwe - glanzige banden opgefierd. Men vind
dezelve op de kuft van Guinée. Linneus Syff. nat. XII. p. 806. n. 40.
(Sphinx Polymena) Drury Infeét. tom.
vre pl.sa6.nfig.t.
Fig. E F. Bellona. Deze geftrekte of Parnaskapel (Pap. Heliconius) is eene
vierpootige kapel , hebbende de voor- fte pooten kort en zonder nagel. Zy komt van Surinamen.
PLAAT XIV.
Fig. À. Ascanius. Deze fchoone Pa- ge heeft de wieken aande onderzyde van
DESCRIPTION pr
Fig. B Latona. «Cette Phalène (Pha- Lena Noctua) a Jes antennes filiformes & une trompe roulée. La partie inférieure des ailes différe peu dela partie Jupérieure, tant pour la couleur que pour le deffein. On la trouve fur la cote de la Guinée.
Fig. C. Ophifa. Cette Phalène fingu- lière, qui felon le Syffème de M. Linneus appartient au rang des Fileufes (Bomby- ces), a une petite trompe. La partie inférieure des ailes ef} toute noire. On la trouve à Conftantinople.
Fig. D. Polymena. M. Linneus de- crit ce Sphinx batard fous le nom de Poly- mena. Jl a des antennes en plume. Les taches de couleur d'or, qu'on voit fur les ailes, font tranfparentes € le corps eff or- né de bandes rouges & bleuës luifantes. On le trouve fur la Côte de la Guinée.
Linneus Syft. nat. XII. p. 806. n. 40. (Sphinx Polymena) Drury Infeét. tom: I: pl:260fig. 1.
Fig. E. F. Bellona. Ce Papillon, du genre de ceux à ailes oblongues (Pap. Heli- con.) , ef? tétrapode, ayant les jambes an- térieures courtes & fans onglets. On le trouve à Surinam.
P LrANNSC:HoE XIV.
Fig. A. Ascanius. Ce beau Page, dont la partie inférieure des ailes refJemble pour
UITLANDSCHE KAPELLEN.
dezelfde. kleur. als aan de bovenzyde. Aan de borft, tuflchen de zes pooten, zyn aan wederzyden vyf roode vlakken, van den kop tot aan het agterlyf , en heeft dus de kenmerken, welke de Heer Zin- nœus aan de Troyaanfche Ridders toe- kend. Zy komt van Rio de Janeiro op de kuft van Brazil en is geteekend uit de verzameling van den Weleerw. Heer Alberti.
Fig. B: C. Nipbé (het-wyfje). Hoe fchoon- de Europifche Kapellen, die met paarlemoer vlakken pralen, ook zyn
mogen, kan egter met regt deze Chinee-
fche voor niet minder fraay gehouden
worden. De twee voorfte pooten zyn kort, gelyk in alle de Kapellen, die uit gedoornde Rupfen voortkomen.
Linn. Syft. XII p.785. n. 208. Nympb. phal. Nipbé. Drury Infeét. I pl. VL fig. 1. Daubent. planch. enlum. 93. n. 1.2. Le Leopard de la Chine.
Fig. D. B. Nipbé (het mannetje). Schoon de bovengemelde ongeöogde Nympb- Kapel, door haare verw, en den witten band aan de tippen der bovenfte wieken, van deze onderfcheiden is, ko- men zy egter byna in alle andere vlak- ken en teekening met elkander overeen. Onder de meefte zogenaamde Paarlemoer- Kapellen en meer andere foorten, zyn de mannetjes veeltyds, het zy door de kleur of de grootere of kleinere vlakken,
PAPILLONS EXOTIQUES. «1
la couleur à la Jupérieure, porte à chaque côté, du corcelet, entre les fix jambes, cinq taches rouges € ainfi a les caraltères, que M. Linneus donne à fes Chevaliers Tro- vens. On le trouve à Rio Janeiro furla côte du Brezil € ef? copiée fur un Origi- nal de la colleëtion du Miniftre Alberti.
Fig. B. C. Niphé (la femelle). Quel- ques beaux que foyent les Papillons ornés de taches nacrées, ce beau Papillon leur dispu- te le rang. Les deux jambes antérieures font courtes, caraëtère commun à tous les Papillons des Chenilles épineufes.
Linn: Syft. nat. XII. pag. 785. n. 208. Nymph. phal. Niphé. Drury Infect. I. pl. VL fig. 1. Daubent. planch. enlume 93: n. 1.2, Le Léopard de la. Chine.
Fig. D. E. Niphé (le male). Ouoi- que le précédent Papillon Nymphe /oit différent de celui-ci par fes couleurs & la bande blanche aux: pointes des ailes fupé- rieures ; ils fe reflemblent par rapport à toutes les autres taches €} deffeins. Par- miles Papillons nacrés, les males fe diflin- guent fouvent par la couleur ou par-des ta ches plus grandes ow plus petites. Mone fieur Drury fait de: celui-ci une efpèce particulière & il l'a dépeinte dans la plan-
22 BESCHRYVING VAN
van de wyfjes onderfcheiden. De Heer Drury heeft deze als eene byzondere foort aangemerkt, en dezelve op de, by het wyfje, aangehaalde plaat VI. fig. 2. afgebeeld, en Argynnis genoemd. Zy woonen in China.
Fig. F. G. Palaeno. Deze Dag-Ka-
pel word in alle de vier waerelddeelen gevonden. Zy is vry gemeen in Euro- pa. Ik heb er in myne verzameling; welke uit Jamaica gekomen zyn. De Heer Pallas zegt er eene menigte van op verfcheiden plaatzen, geduurende zyne reizen, gevonden te hebben. De wyf- jes hebben de wieken zelden zo geel van kleur, als dit mannetje, doch zyn ge- meenlyk roomkleurig. Deze is van de Kaap de goede Hoop gezonden. Linnaeus, fyft. XII. pag. 764. n. 99. Dan. Cand. Palaeno. Pallas reile durch verfchiedene Provinzen des Rus- fifchen Reichs. I. th. p. 40. Et.
PLAAT XV:
Fig. À. B. Rhetenor. De heerlyke luifter, met welke deze ongemeene Griekfche Ridder-Kapel praalt, overtreft verre den glans van het fchoonfte blaau- we Satyn. Geen Penfecl, hoezeerook door de konft beftuurd , is bekwaam , met de fchoonfte verwen, dien fchitte- renden weerfchyn aftemaalen, die, naar
DESCRIPTION pr
che fusmentionnée fig. 2. fous le nom d’Ar- gynnis. On les trouve en Chine.
Fig. F. G. Palaeno. Ce Papillon fe trouve dans les quatre parties du Monde € il ef} fort commun en Europe. F'enaidans ma colleëtion , qui font de la Jamaïque. M. Pallas dit en avoir vu une quantité en divers lieux pendant fes Voyages. Les ai- les des femelles font rarement fi jaunes que colles de ce male, mais approchent plutôt de la couleur de crême. Celui - ci vient du Cap de bonne efperance.
Linn. Syft. nat. XII. p. 764. n. 99. Dan. Cand. Palaeno. Pallas reife durch verfchiedene Provinzen &c. I. th. p. 40. &e.
BAL ANSCHDE BENNE Fig. A. B. Rhetenor. L'éclat éblouïs- Jant , dont brille ce rare Papillon Cheva- lier Grec, furpafle de beaucoup l'éclat du plus beau Satin bleu: le pinceau le mieux guidé par une main de maitre, neft pas capable de fournir des couleurs affez belles pour peindre ce brillant reflèt, qui, felon que Von tourne le Papillon à la lumiere,
UITLANDSCHE KAPELLEN.
mate men de Kapel naar het ligt keert in paarfch, groen, en wederom in helder of donker-blaauw verandert. De lief- hebbers noemen deze, de blaauwe ge- ftrekte Satyn- Kapel, ter onderfcheiding van den Menelaus, of gemeene blaauwe Satyn- Kapel , dewyl die de vleugelen ronder dan deze en niet zo langwerpig heeft; hy behoort onder de vierpootige Dag- Kapellen en onthoud zich in Suri- namen.
Fig. C.D. Cynara. De wieken van deze fraaye Spanrups- Kapel (Pbal. Geo- metra) hebben eene mengeling van kleu- ren, even als het fchoonfte agaat. De Sprieten zyn draadvormig, ook heeft zy eenen opgerolden zuiger. De pooten zyn zeer lang. Zy onthoud zich in Su- rinamen en beruft , benevens de twee volgende , in de talryke verzameling van Uit- en Inlandfche Infeéten van den Heer C. Stoll.
Fig. E. Arné. De Heer Linnæus heeft onder den naam van Pellex eene Nagt-Kapel opgegeven, met welke de- ze eenige overeenkomft fchynt te heb- ben. Zy verfchillen onderling daar in, dat die van den Heer Linnaeus de onder- vleugels in het midden wit had; daar de- ze aan de buitenfte tippen derzelven een witte vlak heeft. Van onder is dit Uil- tje van dezelfde kleur, als de afbeelding der bovenzyde aanwyft. De Sprieten
PAPILLONS EXOTIQUES. 23
montre du violet , du verd, du bleu clair , ou bien du bleu plus foncé. Nos Curieux des Infeëtes nomment ce Papillon, le Sati- né bleu oblong, pour le diftinguer du Me- nelaus 04 Satiné bleu vulgaire; parceque celui-ci a les ailes plus rondes €? moins al- longées. Il appartient aux Papillons tétra- podes. On le trouve à Suriname.
Fig. C. D. Cynara. Les ailes de cette belle Arpenteufe ( Phal. Geometr.) ont un melange de couleurs, qui font l'effet du plus bel agathe. Elle a des Antennes fili- formes, une trompe roulée € des jambes fort longues. On la trouve à Surinam & Je garde, de même que les deux [uivantes , dans la riche Collection d’Infeêtes , tant de ceux qui Je trouvent en Europe que dans les autres parties du monde, de Mr. C. Stoll.
Fig. E. Arné. Monfieur Linneus a donné une Phalène, qui a quelque rapport avec celle-ci, fous le nom de Pellex. El les diffèrent, en ce que la Pellex de M. Linneus a le milieu des ailes inférieures teint de blanc, & qu'au contraire celui-ci a une tache blanche aux angles extérieurs de ces mêmes ailes. La partie inférieure des ailes de cette Phalène eff de la même couleur , que repréfente le deffein de la partie fupérieure. Elle a des Antennes
24 BESCHRYVING van
zyn draadvormig, en het heeft eenen zuiger; de pooten zyn bruin met rozen- roodkleurige hairtjes bezet. Men vind het op Surinamen.
Linnaus Syft. nat. XII. Phal. noëf. p.
838. ». 104. Pellex.
Fig. F. Umber. Deze Surinaamfche Nagt-Kapel heeft de fprieten met hair- tjes bezet. De wieken zyn fmal, die zy in eenen ruftenden ftand om het lyf ge- flagen houd, even als de Mot jes gemeen- Iyk hunne vleugels draagen. Het don- ker-geele vlakje tuflchen de oogen, en het geheel gevlakte agterlyf, geven aan de donkerbruine kleur van dit Uiltje, een aartig aanzien. Van onderis de kleur even eens, behalven dat het Lyf aldaar geheel bruin, en de borft wederzyds met twee geele vlakjes bezet is.
PLAAT XVI.
Fis. A. B. Archippus. Deze is eene der zeldzaamfte onder de Kaneelkleurige ongeöogde Nymph-Kapellen. Zy bedient zich flechts van vier pooten om mede te lopen: de voorfte zyn gelyk voelers, kort en zonder nagels. Zy valt op het eiland Famaica in Noord-America.
Fig. C. D. Androgeus. Volgens de rangfchikking van den Heer Linneus zoude deze onder de Trojaanfche Rid-
der-Kapellen behooren. Van boven zyn
DESCRIPTION pe:
filiformes, une trompe, € des jambes bru- nes, ornces de poils rougeatres. Elle de- meure à Surinam.
Linneus Syft. nat. XII. p. 838. n. 104.
Pellex.
Fig. F. Umber. Cette Phalène de Su- rinam a des antennes à barbes. Ses ailes, qui font étroites, s'appliquent contre le corps, lorsqu'elle fe repole, € l'embras- Jent à la manière des teignes. La petite tache d'un jaune foncé entre les yeux & le jaune tacheté du ventre donnent à la couleur brune de cette Phalène un afpeët fingulier. En deffous la couleur ef? la mé- me que du deffus, excepté que de ce coté la, le ventre eff tout brun @ que le corcelet porte, des deux cotés deux petites taches jaunatres.
P LANIGHE NU
Fig. A. B. Archippus. Ce Papillon ef? un des plus rares entre les Nymphes aveugles de couleur de canelle. Il ne Je Jert que de quatre jambes, les deux autres Jont courtes € fans onglets. On le trou- ve à la Jamaïque dans l Amérique Septen- trionale.
Fig. C. D. Androgeus. Selor le Sy- flême de M. Linnæus, ce Papillon appar- tient aux Chevaliers Troyens. La par- tie Jupéricure des ailes inférieures, @&
UITLANDSCHE. KAPELLEN,
de onderfte wieken, en een gedeelte van debovenfte aan den benedenrand. glan- zig donker-groen. Zy komt van Suri- namen.
Fig. E. F. Marmorides. «De fprieten van deze \Nagt-Kapel (Phal. Noua) zyn draadvormig. „Zy hecft, eenen op- gerolden zuiger; de mannetjes hebben aan den ftaart een hairägtig pluis, het geen aan de wyfjes ontbreekt. Zy ont- houd zich in Surinamen.
Be ERA ART AX VIT
„Fig. A. B.. Pafithoé, Onder alle de „Dag-Kapellen, welke de vleugels lang- werpig en fmal hebben, en die men om deze rede geftrekte Kapellen noemt , is my nog geene. met zes pooten voorge- komen , maar allen hebben de twee voor- fte. pooten kort en zonder nagels. Zy woont in Surinamen en de Berbices. Linneus-Syft. nat. XII. p. 755. n. 53.
Pap. Helicon. Pafithoé. Houttuin Nat.
Hiff. 1. D. XI. ff. bl. o3 1. pl. 88. fig. 2.
Fig. C. D. Dolicaon. Deze ongemee- ‚ne Page word zeer zelden in de Kabinet- ten der Liefhebbers gevonden. Zy valt in Oof?- Indiën,
Fig. E. F. Dardanus. By deze Dag: Kapel die tot de bonte Danaïden be- hoort, eindigen de fprieten op dezelve wyze als by den Dedalus (PI. I. fig.
PAPILLONS EXOTIQUES. os
d'une partie des fupdrieures vers le bord intérieur , eff d'un verd foncé brillant. On le trouve à Surinam.
Fig..E. F. Marmorides. Les anten- nes de cette Phalène (Phal. Noctua) font filiformes. Elle à la trompe roulée ; les males ont un duvet foyeux à la queue, qui manque aux femelles. On la trouve à Surinam.
P. L.ANN CHE (XVIL
Fig. A. B. Pafithoé. Æntre tous les Papillons à ailes allongées €” étroites, que nous nommons à caufe de cela, Papillons allongés, je n’en connois jusqu'à préfent
aucun à fix jambes complettes: ils ont tous
les deux jambes antérieures courtes & leurs pieds fans onglets. Celui-ci demeure à Su- rinam € à la Berbice. Linn. Syft. nat. XII. p.755. n. 53. Papil. Helicon. Pafithoé. Houtt. Nat. hift. t. I. par. 11. p. 231. pl. 88. fig. 2. Fig. C. D. Dolicaon. Ce Page ex- traordinaire fe trouve rarement dans les Cabinets des curieux. Il vit aux Indes Orientales. Fig. E. F. Dardanus. Ce Papillon, de la famille des Danaïdes panachées, a le bout des antennes de la même forme que
le Dedalus (PI. I. fig. A. B.) Cetre efpé-
26 BESCHRYVING van
A.B.). Men noemt deze foort in Su- rinamen, Bofch-Kapellen, wyl zy aldaar alleen diep bofchwaards in gevangen Wor- den. De vleugels hebben aan beide zy- den eenen fchoonen groenen weerfchyn. Het Lyf van deze Kapellen is, na mate van de grootte der wieken, zeer dik. De zes pooten zyn aan de binnenzyde als gedoornd. pLAAT XVII.
Fig. A. B. Icarus. Deze ongemeene bonte Danaus-Kapel heeft de zes pooten met fterke nagels bezet. Uit het puntig uitfteekzel of de leg, ziet men dat dit een wyfjeis. Indien men de Kapel met het agterlyf naar het licht gekeerd houd en dezelve een weinig fchuinfch draait, dan vertoont de geheele oppervlakte ce- nen overheerlyk groenen weerfchyn. Zy komt van Surinamen en is nevens de an- dere, op deze Plaat afgebeelde Kapellen, geteekend uit het Kabinet van den Hoog- welgeb. Heer, Baron Rengers.
Fig. C. Merops. De aartige menge- ling der kleuren , op de wieken dezer Spanrups-Kapel, is van onder maar een weinig flaauwer van teekening. De fprieten zyn draadvormig. Zy valt in
Surinamen.
Fig. D. Milete. De fprieten van deze Nagt-Kapel zyn draadvormig , het is cen
DESCRIPTION pe
ce fe nomme à Surinam, Papillon des bois , parce qu'on le trouve feulement fort avant dans les bois. Les ailes chatoyent de part EP d'autre d'un beau refièt verd. Le corps de ce Papillon ef? fort gros à proportion des ailes; les fix jambes femblent porter des dpines aux cotés intérieurs.
PLAN CHE AVE
Fig. A. B. Icarus. Ce Papillon , du genre des Danaïdes panachées, a fes fix pattes armées chacune d'un fort onglet & le derriére pointu: ce qui denote que c'e} une femelle. En tenant la partie pofic- rieure du Papillon du coté de la lumière © Pinclinant un peu, on voit un verd ravis- fant , que reflèchit toute la partie fupêrieu- re. Il vient de Surinam, € fe trouve avec les autres Papillons de cette Planche dans le Cabinet de Monfieur le Baron Ren- gers.
Fig. C. Merops. Ze deffein, que for- me le joli mélange de couleurs, au deffus des ailes de cette Arpenteufe, ef? le même, mais plus foible de l'autre coté. Les An- tennes font filiformes. Elle eff de Suri- nam.
Fig. D. Milete. Les Antennes de cet- te Phalène font filiformes ; c'eft un male;
UITLANDSCHE KAPELLEN.
mannetje, wegens het dunne en lange agterlyf fchynt zy onder de Spanrups- Kapellen te behooren. Zy komt uit Noord - America.
Fig. E. Noëma. Dit Surinaamfch Uiltje heeft de fprieten met dunne hair- tjes bezet; derhalven moeten de fprieten der mannetjes meer gepluimd zyn. De zuiger is kort; van onderen is de kleur der wieken effen graauw , even als het lyf van boven. Volgens het zamentftel van den Heer Linnaeus, behoort hetzelve tot de Zydenfpinders (Phalaenae Bom. byces).
Fig. F. Hiarbas. Deze Dag-Kapel behoort onder de Dikkoppen (Pap. Ple- bef. urbicol.). Van onder hebben de wieken eenen paarskleurigen weerfchyn, en de aderen vertoonen zich duidely- ker, dan op de bovenzyde. De donker. geele vlakken op de bovenvleugelen zyn cenigzins doorfchynende. Zy onthoud zich in Suriname.
en nde
Fis. A. B. Neftor. Juffrouw Merian deze Kapel af beeldende, zegt in de daarby gevoegde befchryving, dat de Rups in Weft- Indiën zich op den Gra- naat-appelboom ophoud. Deze Kapel heeft de twee voorfte pooten kort en zonder nagels. Zy woont in Suriname.
I. Deen.
PAPILLONS EXOTIQUES. 23
le corps long © delié fait prefumer, qu'on doive la ranger dans la famille des Arpen- teufes. On la trouve dans l Amérique Septentrionale.
Fig. E. Noëma. Cette Phalène de Surinam a des antennes à barbes deliées, ce qui fait croire que ceux des males feront touffues. Sa trompe eff courte. La par- tie inférieure des ailes ef} d'un gris uni, de la même couleur que la partie du deffus du corps. Selon le Syfléme de M. Linnæus elle ef? du genre des fileufes (Phal. Bomb.).
Fig. F. Hiarbas. Ce Papillon ef? du genre des Papil. plebej. urbicol. de M. Linneus. Le deffous des ailes a un reflèt de violet, € les nervures s’y appergoivent plus diffinéfement qu'à la partie fupérieure. Les taches, d'un jaune foncé des ailes Ju- périeures, font un peu transparentes. Or le trouve à Surinam.
D L A NC EH EN XIX
Fig. A. B. Neftor. Selon Mademoi- felle Merian, ce Papillon, dont elle a don- né une repréfentation avec fa défcription, fe nourrit de feuilles de Grenadier. Ses deux jambes antérieures font courtes € leur pied fans onglet. On le trouve à Suri- nam.
E
28 BESCHRYVING van
Linn. Syft. nat. XIL pag. 752. n. 40. Pap. Eg. Achiv. Merian. Infeit. de Surin. tab. IX. fig. 1,2. Seba Schatk. IV. tab. 43. fig. 23. 24.
Fis. GC. D. Orithya. Deze fraaye geöogde Nymph-Kapel heeft de voorfte pooten korten ruig. De afbeelding is naar een wyfje gemaakt. De mannetjes hebben de onderfte wieken geheel glan- zig blaauw ‚doch aan het gewrigt fluweel zwart, en de oogswyze vlakken zyn meeft altoos veel kleinder , dan in de wyfjes. Zy komen van Batavia en China.
Linn. Syft. XII. p. 770. n. 137. Pap. Nympb. gemm. Edw. Nat. hift. of birds. tab. 26. Houtt. Nat. bijt. L D. XI. fr. Dl. 286. n. 94. tab. 89. fig. 2. Rö- fel Inféét. beluft. IV. tab. 6. fig. 2. (het mannetje). Seba Schatk. IV. tab.
Dee. 19: A1: tabe nde (TS TG ganes ie CC:
Fig. E. F. C Aureuin. Aan de bene- denzyde der onderfte wieken, heeft de- ze Dag-Kapel een zilveragtig teeken, naar een C zwemende, met een derge- Iyk ftip er onder, voor het overige heeft zy veel overeenkomft met de Kapel die op Pl. W fig. E. is afgebeeld , en zy fchynt dezelfde met die, welke de Heer Linneus onder deze benaming heeft op-
DESCRIPTION pe
Linn. Syft. nat. XII. pag. 752. n. 40. Pap. Eq. Achiv. Merian Infeét. de Surin. tab. IX. fig. 1. 2. SebalV. tab. 43. fie. 03. 94.
Fig. C. D. Orithya. Ce beau Papil- lon, du genre de ceux appellés Nymphes à yeux, a les jambes antérieures en forme de cordon de palatine. Notre deffein ef? la copie d'une femelle: aux males les ailes inférieures font entièrement d'un bleu lui- fant, la partie à l'articulation exceptée, qui ef? de couleur noire veloutée; les taches en oeil font auffi le plus fowvent plus petites qu'aux femelles. Ilsviennent de Batavia © de la Chine.
Linn. Syft. XIL p. 770. n. 137. Pap. Nymph. gemm. Edw. Nat. hiftory of birds. tab. 26. Houtt. Nat. hift. L D. XL ft. p. 286. n. 94. tab. 89. fig. 2. Rôfel Infect. beluft. IV. tab. 6. fig. ©. (Jemale). ‘Seba IV. stab. 5 fin. 19.14. tab. 14. Dg. IS. 16 tab.
D Mes 0e
Fig. E. F. C Aureum. Ce Papillon porte à la partie inférieure des ailes in- férieures une marque argentée, refemblante en quelque forte à un C avec un point au deffous. Il approche fort au Papillon re- préfenté à la Planche V. fig. E, & 4 paroit être de la même efpèce, que celui que M. Linneus a donné fous le méme nom & qu'il indique être venu de la Chine; quoi-
.UITLANDSCHE KAPELLEN..
gegeven als uit China afkomftig; deze egter is my van Jamaïca gezonden. Linn. Syft. nat. XII. pag. 778. n. 169.
Pap. Nympb. pbalerat. C. aureum.
PA AT XX
Fig. A. Philoêtetes (het mannetje). In deze Dag- Kapellen , tot de Griekfche Ridders behoorende, vertoont zich een merkelyk onderfcheid omtrent de boven- vleugels, tufichen de mannetjes en wy£- jes. De eerfte hebben den binnenrand der